ايستاد و گفت : « امروز در مقابل روز بدر كه سنّت جنگ روزى به سود است و روزى به زيان » . او چنين گمان داشت يا مدعى بود كه كشتگان و خسارتهاى احد و بدر با يكديگر برابر و خسارتهاى مسلمانان در اين نبرد به اندازهء خسارت مشركان در نبرد بدر است ، امّا اگر بپرسيم آيا واقع امر نيز همين بود آمار و ارقام چيز ديگرى را به ما ارائه خواهد كرد ، چرا كه در بدر هفتاد نفر از مشركان به قتل رسيدند و به همان اندازه نيز به اسارت درآمدند و همه در حالى كه شكست خورده و سرافكنده بودند و شمشيرها از پشت سر بر آنان فرود مىآمد گريختند . امّا آيا وضع مسلمانان نيز در نبرد احد چنين بود ؟ در اين نبرد مسلمانان هفتاد كشته داشتند ، چهار نفر از مهاجرين و بيش از شصت و پنج نفر از انصار . مسلمانان در اين نبرد هيچ اسيرى نيز ندادند و اين در حالى است كه مشركان در همين نبرد بيست و دو كشته و يك اسير داشتند .
آن اسير نيز ابو عزه جمحى بود كه در نبرد بدر نيز به اسارت در آمد و پس از آن آزاد شد به رسول خدا ( ص ) پيمان داد كه به همكارى با هيچ كس عليه او نپردازد ، امّا به اين پيمان خيانت كرد و عليه مسلمانان دست به اقدام زد و به جنگ آنان آمد و براى بار دوّم اسير شد . او اين بار نيز از پيامبر ( ص ) خواست او را به خاطر دخترانش و نيز به خاطر فقر و تنگدستى كه در آن گرفتار است آزاد كند ، امّا پيامبر ( ص ) به وى فرمود : « نيكى با نيكى و بدى با مجازات پاسخ داده مىشود » . همچنين فرمود :
« تو را رها نمىكنم كه دستى بر سبيل خود بكشى و بگويى دو بار محمّد ( ص ) را فريب دادم . مؤمن دو بار از يك سوراخ گزيده نمىشود » . پس فرمان داد و او را به قتل رساندند .
در نبرد احد [ بر خلاف وضعيّت مشركان در بدر ] مسلمانان اسير ندادند ، سرشكسته و ناكام نگريختند و از پشت سر هدف تيغ شمشير قرار نگرفتند . هر چند آنان در دوّمين مرحلهء نبرد در محاصره دشمن قرار گرفتند ، امّا توانستند به زودى خود را از اين محاصره درآورند و خود را به نقطهاى بلندتر و مسلّط بر آنان بكشانند و با انتخاب مكان مناسب به بيرون آوردن نتايج نبرد و ابتكار عمل از دست مشركان
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 540
مساهمون: حسين صابري
ص٥٤٠