گرايش به جمع آورى و علاقه به غنايم نيز خود را نشان نداد مگر آن هنگام كه نخستين طليعههاى پيروزى پديدار شد و برق غنيمت چشم سپاهيان را خيره كرد و ديگر از آن پس گروههاى شكست خورده و باقيماندهء سپاه دشمن مورد تعقيب قرار نگرفتند [ تا پيروزى تكميل شود ] .
اين تصويرى منصفانه از دو سپاه است ، هر چند خواست خداوند برتر و او عزّتمند و ياور سپاه خويش است ، البتّه مشروط بدان كه در راه استوار بماند و در نبرد پايدارى ورزد و صبر و خويشتندارى را پيشهء خود كند كه اين خود پس از توفيق الهى يكى از مايههاى قدرت است .
اينك رسول خدا ( ص ) آماده شده ، روحيّهها را بالا برده و تقويت كرده ، عزمها را استوار ساخته و اين فرمان خداوند را لباس عمل پوشانده است كه « چون تصميم گرفتى بر خداوند توكّل كن » « 4 » .
كارزار
425 - رسول اكرم ( ص ) سپاهيان خويش را در جاى خود قرار داد و صفوف آنان را آراست . او در اين كار دو نكته را مورد توجّه و اهتمام فزونترى قرار داد :
الف : او به مسألهء گروه تيرانداز كه پشت اردوگاه مسلمانان را حراست مىكرد توجّه و عنايت فراوانى داشت و مؤكّدا از آنان خواست جاى خود را به هيچ وجه ترك نكنند . از جمله به آنان فرمود : « پشت سپاه را براى ما حفاظت كنيد كه ما از اين بيم داريم كه از پشت سر به ما حمله كنند . در جاى خود بمانيد و به هيچ وجه آن را ترك نكنيد . حتّى اگر ديديد ما كشته مىشويم به كمك ما نياييد و از ما دفاع و حمايت نكنيد . تنها وظيفهء شما آن است كه به سوى اسبان دشمن تير بيفكنيد كه اسب « از ناحيهاى كه تير مىآيد پيش نمىرود » .
ب : او در صفوف نخست سپاه ، مؤمنان استوار قدمى را قرار داد كه در نبرد بدر
هامش
( 4 ) - آل عمران / 159 .