فراوان دارد » « 16 » . پيامبر اكرم ( ص ) نيز خود مىفرمايد : « من پيامبر رحمت و پيامبر حماسهام » . آرى حماسهء او برخاسته از رحمت اوست .
از ديگر سوى بايد به اين حقيقت نيز توجّه داشت كه در بسيارى از موارد عفو و گذشت در بردارندهء سختترين عذاب و شكنجه [ براى ديگران ] است ، از اين قبيل كه جنايتكارى مورد عفو قرار گيرد كه ديگر هيچ اميدى به درست شدن او وجود ندارد . اين در حالى است كه شريعت رسول خدا ( ص ) مشتمل بر عفو در مواردى است كه موجب ضررى براى همگان نباشد آنگونه كه خداوند در مورد توصيهء مؤمنان به صبر مىفرمايد : « اگر مورد ستم و تعرض قرار گرفتيد شما هم تعرض و مجازاتى همانند آن را روا داريد و البتّه اگر خويشتندارى و صبر كنيد اين براى صابران بهتر است » « 17 » .
بايد به اين نكته توجّه داشت كه صبر و خويشتندارى در مقابل جنايتكار تنها در مواردى است كه جنايت عليه فرد صورت گرفته باشد و متوجّه همگان نباشد .
بنابراين فرمان خداوند كه : « عفو در پيش گير و به نيكى فرمان ده و از جاهلان روى برتاب » « 18 » . تنها در مواردى است كه يك حق شخصى در كار باشد و ضرر آن به همگان برنگردد ، آنچنان كه در همينباره مىفرمايد : « نيكى و بدى با يكديگر همسان و برابر نيست . بدى را با نيكى پاسخ ده كه در اين صورت خواهى ديد آن كس كه ميان تو و او كينه و دشمنى وجود داشته به صورت يك دوست نزديك در آمده است . اين توصيه را جز صابران و جز آن كسانى نمىگيرند و بدان عمل نمىكنند كه بهرهاى بزرگ [ از عقل و خرد ] دارند . اگر در دلت انديشهاى شيطانى بخلد به خداوند پناه بر كه او شنوا و آگاه است » « 19 » . اين آيه خود بروشنى گوياى آن
هامش
( 16 ) - بقره / 251 .
( 17 ) - نحل / 126 .
( 18 ) - اعراف / 199 .
( 19 ) - فصّلت / 34 .