خاندان قاتل انتخاب مىكردند و او را همتاى مقتول مىدانستند و نمىپذيرفتند كه يك فرد [ داراى هر موقعيّت و منزلت ] در برابر يك فرد [ با هر موقعيّت و منزلت ] كشته شود .
افزون بر اين اجراى قصاص موجب از بين بردن ريشهء حسد و كينه در دلها يا حدّاقل كاستن از آثار حسد و موجب واداشتن حسود به خويشتندارى مىشد ، چرا كه وى مجازاتى را كه در صورت تجاوز وى از حدود آيين قصاص برايش وجود داشت پيش روى خود مىديد . به همين سبب خداوند در قرآن كريم پس از بيان اين ماجرا كه حسادت قابيل باعث شد هابيل به قتل برسد چنين مىفرمايد : « به همين سبب بر بنى اسرائيل چنين مقرّر داشتيم كه هر كس كسى را - بىآن كه قصاص مقتولى در ميان باشد يا آن كس در زمين فساد كرده باشد - بكشد آنچنان است كه گويا همهء مردم را كشته است و هر كس كسى را زنده سازد آنچنان است كه گويا همهء مردم را زنده ساخته است » « 4 » .
همان گونه كه يادآور شدهايم احكام ديات با همهء انواع آن تابع اصل حكم قصاص است ، حكمى كه به فرمودهء قرآن كريم در تورات نيز آمده است و همين نشان مىدهد كه شريعت همهء پيامبران آن را در برداشته و اسلام نيز آن را تأييد و اجرا مىكند ، آن جا كه قرآن مىفرمايد : « ما در همان [ تورات ] بر آنان نوشتيم كه فرد در مقابل فرد ، چشم در برابر چشم ، بينى در برابر بينى ، گوش در برابر گوش ، دندان در برابر دندان قصاص مىشود و آيين قصاص در مورد زخم وارد آوردن نيز به اجرا در مىآيد . پس هر كس بدان تصدّق كند و از حقّ خود بگذرد اين كفّارهاى براى گناهانش خواهد بود و هر كس بدانچه خداوند نازل كرده حكم نكند چنين كسانى همان ستمگران خواهند بود » « 5 » .
بدين ترتيب روشن مىشود كه در فاصلهء ميان دو غزوهء بدر و احد اصلاح
هامش
( 4 ) - مائده / 32 .
( 5 ) - همان / 45 .