قدرتمند ] خواهند ترسيد .
بدين ترتيب اين سريّهها و غزوهها جلوههايى از قدرت حق [ و مانورهايى نظامى ] بود تا مشركان با درس گرفتن از آن راه را بر دعوت به حق باز گذارند تا همچنان به پيش رود و ضميرهاى خفته را بيدار كند ، چه برخى از ضميرهاست كه صداى گرم و مهرآميز و آرام حق را نمىشنود و تنها هنگامى بيدار مىشود كه صداى نيرومند قدرت حق را بشنود و در اين هنگام است كه از شدّت آزارهاى خود عليه حقجويان مىكاهد و در پى آن - اگر كه ضلالت و گمراهى براى او تقدير نشده باشد در طريق هدايت قرار مىگيرد .
ب : هر چند در اين سريّهها و غزوات جنگى وجود نداشت امّا باعث مىشد تا مسلمانان به بررسى بيشتر سرزمين عربى [ و مناطق مجاور مدينه كه بويژه براى مهاجران ناشناختهتر بود ] بپردازند و با پستى و بلندى و كوه و درّه و نقاط ناشناختهء آن آشنا شوند و كسانى كه تاكنون با چنين مناطقى آشنا نشده بودند از آن آگاهى يابند و همچنين در اين مناطق با اعراب در چادرها و خانهها و محلّات آنها ملاقات كنند و افكار و انديشهها را متوجّه اسلام سازند و اصول و مبانى آن را براى ديگران تبيين كنند .
علاوه بر اين در گشتهايى كه سريّههاى اعزامى رسول خدا ( ص ) به عمل مىآوردند با مسيرهاى عبور كاروان تجارى قريش آشنا مىشدند ، كاروانى كه تودهء مردم مكّه در آن سهم اندكى داشتند و بخش عمدهء آن متعلّق به تاجران ثروتمند مكّه بود .
در اين ميان گروههايى كه در پى كاروانهاى تجارى قريش براى دست يافتن به آن و مصادرهء اموال آن مىرفتند تنها بدين سبب دست به چنين اقدامى مىزدند كه اين اموال مورد مصادره جبران اموالى باشد كه مشركان از آنان غصب كرده بودند .
از اين پيش نيز گفتهايم كه هدف از اين اعزام سريّهها اعمال محاصرهء اقتصادى عليه قريش نبود و اين بر خلاف آن چيزى است كه در اظهارات برخى از نويسندگان و در
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 344
مساهمون: حسين صابري
ص٣٤٤