نگاهى به مرحلهء اوّل
364 - [ اينك ما مرحلهء اوّل از مراحل پيش گفته را مورد بحث و بررسى قرار مىدهيم و دو مرحلهء ديگر را كه در بردارندهء رخدادها و نبردهاى بيشترى است به فصول بعدى واگذار مىكنيم ] .
مرحلهء مورد بحث را مىتوان به دو دورهء كوتاهتر تقسيم كرد :
الف : دورهاى كه شاهد هيچ جنگ و نبردى نظامى نبود و بلكه همهء برخوردها با مسالمت پايان مىيافت . در روياروييهايى كه در اين مرحله ميان مسلمانان و مشركان صورت مىگرفت از يك سو دلهاى گريزان از اسلام به آشنايى با آن فرا خوانده مىشد و اين دين به دلها و انديشهها نزديك مىشد و اين حقيقت براى قريش روشن مىگرديد كه خداوند اسلام را عزّت و قدرت بخشيده و مسلمانان به قدرتى فراتر از آن حد كه آنان توان دسترسى به آن و رويارويى با آن را دارند دست يافتهاند و مردم - كه آنان قصد آن را داشتند تا ميان آنان و اسلام فاصله بيندازند - اينك از اسلام استقبال مىكنند .
ب : دورهاى كه در آن جنگ و خونريزى صورت گرفت .
در دورهء نخست از دو دورهء فوق چهار غزوه - قبل از غزوهء بدر كه آغاز دورهء دوّم است - صورت پذيرفت كه در همهء آنها رسول خدا ( ص ) شركت داشت .
اين چهار غزوه عبارتند از غزوهء ابواء يا ودان ، غزوهء بواط ، غزوهء عشيره و غزوهء بدر اوّلى كه البتّه سريّهء عبد الله بن جحش نيز در فاصله زمانى ميان اين دو غزوه در گرفت .
سه غزوهء نخست از غزوات فوق در راه ميان مكّه و مدينه رخ داد و آخرين آنها يعنى بدر اوّلى هر چند در مسير اين راه نبود امّا در نقطهاى در نزديكى مدينه صورت پذيرفت .