البتّه در مواردى كه اسير فاقد مال و ثروت باشد آزادى يكجانبهء او تنها راه ممكن خواهد بود و اين نيز مصداقى ديگر از گذشت بزرگوارانه و زيباى مسلمانان است ، آن سان كه خداوند پيامبر خود را فرمود كه « پس به زيبايى از آنان در گذر » « 33 » .
نيز نمونهاى از در پيش گرفته عفو و گذشت در كارهاست آن گونه كه فرمود : « عفو و گذشت در پيشگير ، به نيكى فرمان ده و از جاهلان روى برتاب » « 34 » .
جنگى كه عبادت است
361 - جهاد در راه خداوند بزرگترين عبادت است و به همين سبب رسول خدا ( ص ) آن سان كه نماز را به مسلمانان آموخت و فرمود : « به همان شيوه كه مىبينيد من نماز به جاى مىآورم نماز به جاى آوريد » ، جنگ مبتنى بر فضيلت را نيز به آنان و بلكه به همهء بشريّت آموخت و به زبان حال فرمود : « به همان شيوه كه مىبينيد من نبرد مىكنم در راه فضيلت و در پرتو فضيلت نبرد كنيد » .
بدين سان جنگهاى رسول خدا ( ص ) به هدف خود كه اعتلاى كلمهء الهى و غلبهء اراده و خواست خداوند و نيز مغلوب ساختن خواست كافران بود دست يافت و هنوز نيز [ با گذشت چندين قرن ] الگوهاى شايسته و والايى كه اين جنگها براى بشريّت ترسيم كرد همچنان بر پاست ، هدايت مىكند و راه درست را به جهانيان مىنماياند .
رسول خدا ( ص ) جهاد را بالاترين درجهء زهد و عبادت دانست و فرمود :
« جهاد مايهء اعتلاى دين است » آن حضرت همچنين از رهبانيّت منع كرد و به جاى رهبانيّت فريضهء مسلمانان را جهاد دانسته فرمود : « در هر دينى رهبانيّتى است و رهبانيّت اين دين جهاد است » .
سرخسى علّت اين امر را كه رهبانيّت اسلام جهاد است اين مىداند كه جهاد
هامش
( 33 ) - حجر / 85 .
( 34 ) - اعراف / 199 .