داشته شود از حقوق عادى خود برخوردار بودند .
ج : مبناى اين پيمان همكارى ميان عشاير مختلف بود به گونهاى كه بر اساس آن هر عشيرهاى به كمك افراد ضعيف خود مىپردازد ، آنان را از ثروت خويش برخوردار مىسازد ، ديهء كشتگانى را كه از سوى افراد عشيره به قتل رسيدهاند پرداخت مىكند و فديهء آزادى اسيران خود را به صورت مشترك مىپردازد .
اين امر حاكى از آن است كه هر شخصى - در دايرهء امور غيرخلاف و نه در دايرهء ستم و تجاوز و يا انتقام - در ميان خاندان خود از احترام و حقوق مناسب خود برخوردار است .
د : در كنار تعاون محدود در داخل هر يك از عشاير ، نوعى تعاون عمومى نيز بر اساس اين پيمان وجود دارد به گونهاى كه همهء مؤمنان تكتك و به صورت گروهى در يارى ستمديدگان همدست و همراه يكديگرند .
به همين دليل آنجا كه در متن اين پيمان از قصاص نام برده شده همهء مؤمنان موظّف به همكارى با اولياى مقتول در اين امر شدهاند . همچنين همه مسلمانان در دفع هركس كه فتنه يا حادثهاى برپا كند و يا به برانگيختن كينه و دشمنى ميان مردم بپردازد موظّف به همكارى با يكديگر شدند .
با اين همكارى مناسب در سايهء اين پيمان كارها به نحوى كه خير و سعادت جامعه را در پى داشته باشد ، منافع جامعه را محقّق سازد و آسيبها را از آنان دور كند سامان مىيابد . اگر اين پيمان به صورت كامل به اجرا در مىآمد از مؤمنان و همسايگان آنان « مدينهء فاضله » اى شكل مىگرفت .
اين پيمان همچنين مقتضى آن است كه دشمن پيامبر ( ص ) دشمنان يهود شمرده شوند و به هيچكس از قريش يا كسانى كه با آنان همكارى مىكنند پناه داده نشود . به موجب اين پيمان يهوديان موظّف مىشوند مشركان را كه دشمنان خدا و مسلمانان به شمار مىرفتند به دوستى نگيرند ، چرا كه اين پيمان همهء مردم مدينه را - اعم از مسلمان و يهودى - يك ملّت واحد قرار مىدهد كه دشمنان آنان و دشمنان
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 275
مساهمون: حسين صابري
ص٢٧٥