به هم مىپيوندد و بدين ترتيب قطرهاى از اين آب به هدر نمىرود و بلكه مزارع خرّم و سرسبز و ميوههاى لذيذ و گوارا به بار مىآورد .
بنابراين در داخل جامعهء بزرگ ملّت يا امّت هر يك از گروهها نيرويى را تشكيل مىدهند كه در كنار ديگر نيروها قدرتى بزرگ را به وجود مىآورد ؛ صنعتگران خود يك نيرو ، كشاورزان نيرويى ديگر و همسو و همجهت با يكديگر و دانشمندان نيز نيرويى جدا به شمار مىروند كه ديگر قشرها را از آگاهيهاى لازم برخوردار مىسازند و بدينسان همه گروهها همراه با هم و همسو با يكديگر عمل مىكنند .
رسول اكرم ( ص ) حكومت اسلامى را بر اساس اصل همكارى و تعاون بنيان گذارد و قرآن نيز اين اصل را در دقيقترين معانى خود بيان كرد . حكومتى كه قرآن كريم بدان توصيه نمود و رسول اكرم ( ص ) آن را عملى ساخت اصلى با خود به همراه آورد كه هيچ حكومتى - چه قبل و چه بعد از آن - از آن برخوردار نبود . اين اصل عبارت است از باز پرداخت بدهى كسانى كه در راههاى صحيح وام گرفتهاند بىآن كه در راه فساد آن را مصرف كرده باشند و يا در مصرف آن اسراف ورزيده باشند از پرداخت آن عاجز شدهاند . در حالى كه قوانين حكومت روم در برخى از ادوار خود به طلبكار اجازه مىداد تا بدهكار را در ازاى بدهىاش به بردگى بگيرد ، مشاهده مىكنيم حكومت اسلامى كه رسول خدا ( ص ) آن را به اذن خداوند بنيان نهاد در راه ادا و پرداخت بدهيهاى بدهكاران تلاش مىكرد .
اگر سخن از امّت اسلامى را رها كنيم و به كلّ جامعه انسانى بنگريم خواهيم ديد قرآن كريم و سنّت محمّدى ( ص ) خواهان آن است كه تعاون و همكارى اصل و پايهء همهء روابط انسانى قرار گيرد . رسول خدا ( ص ) خود در حكومتى كه ايجاد كرد همهجا بر اساس تعاون همگانى انسانها عمل كرد تا اين دعوت خداوند را پاسخ گويد كه مىفرمايد : « اى مردم ما شما را از زن و مرد بيافريديم و شما را ملّتها و قبايلى قرار داديم تا همديگر را [ بدين وسيله ] باز شناسيد [ ولى ] گرامىترين شما نزد
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 247
مساهمون: حسين صابري
ص٢٤٧