آن زمان كه از ناحيهء آنان تجاوزى به مسلمانان صورت گيرد ، يا خود را براى تجاوز آماده كنند ، يا با آزادى عقيده [ و در نتيجه با نفوذ افكار اسلامى به ميان خود ] مبارزه كنند و بالاخره در مقابل دعوت اسلامى بايستند ، دعوتى كه مردم را به اين فرا مىخواند كه تنها دين دين الهى باشد و هيچ مؤمنى وادار به ترك عقيدهء خود نگردد و هرگز عقيده دستخوش ستم و تجاوز قرار نگيرد .
و : تعاون و همكارى ؛
حكومت اسلامى بر اساس تعاون و همكارى مبتنى شده است ، آنسان كه خداوند مىفرمايد : « بر نيكى و تقوى با يكديگر همكارى كنيد و بر گناه و ستم و تجاوز همكارى نكنيد » « 10 » .
اصولا هر گروهى كه اسلام آن را شكل داده و يا به رسميّت مىشناسد بر اساس همين تعاون و همكارى استوار شده است ، به عنوان مثال در خانواده تعاون و همكارى ستون اصلى و مايهء استوارى آن را تشكيل مىدهد : زن مايهء آرامش شوهر و شوهر مايهء اعتماد و حافظ امنيّت زن است و فرزندان و پدر و مادر نيز در سختيهاى زندگى با يكديگر همراهى و همكارى مىكنند و در خوشيها در كنار هم از آن بهرهمند مىشوند .
از خانواده كه بگذريم و به گروه كوچكى يا جامعهء كوچكى كه از همسايهها و مردم محلّه و يا آبادى تشكيل مىشود نظرى بيفكنيم خواهيم ديد كه در اينجا نيز تعاون و همكارى مايهء اصلى همهء پيوندها و روابط به شمار مىرود . به همين سبب است كه قرآن كريم به نيكى كردن با همسايه ، خويشاوند ، همكار و همسفر سفارش كرده و رسول اكرم ( ص ) نيز بدان توصيه فرموده است .
از اين گروه نيز كه بگذريم و به جامعهء بزرگ ملّت يا امّت بنگريم باز هم خواهيم ديد كه تعاون و همكارى ستون اصلى بنيان آن را تشكيل مىدهد و همهء طوايف با گروههاى كوچكتر با تلاشهاى گوناگون خود در بالا بودن منزلت جامعهء خويش مىكوشند و گويا اين تلاشها نهرهايى كوچك است كه همه در رودى عظيم
هامش
( 10 ) - مائده / 2 .