آنچه تاكنون گذشت متن خطبههايى است كه براى رسول اكرم ( ص ) در ابتداى اقامت در مدينه روايت شده است ، هر چند انتقادهايى كه قبلا گفتيم بدان وارد مىباشد و از نظر سند نيز گرفتار نقص ارسال است . امّا با اين وجود اين خطبهها اجمالا مشتمل بر خطّ مشى رسول خدا ( ص ) در دعوت مؤمنان و تقويت ايمان و روح تقوا در آنان است ، آنسان كه فرمودههاى آن حضرت در دوران قبل از هجرت بر خطّ مشى او در دعوت مشركان به توحيد دلالت مىكند .
بناى مسجد نبوى
333 - اين سوّمين برنامه است كه رسول خدا ( ص ) در ابتداى اقامت خود در مدينه بدان پرداخت البته او قبل از اين ، هنگامى كه به محلّهء قبا وارد شده بود اقدام به ايجاد مسجد قبا يعنى همان مسجدى كرد كه در قرآن كريم « مسجد بنا شده بر پايهء تقواى الهى و خشنودى او » و نيز مسجدى خوانده شده است كه مردانى بدان مىآيند كه دوست دارند پاك و پيراسته باشند و خداوند نيز اين پاكان را دوست دارد « 39 » .
اما هنگامى كه پيامبر ( ص ) در خانه ابو ايوب انصارى سكنى گزيد در انديشه ايجاد مسجدى در مدينه برآمد . اين مسجد يكى از همان سه مسجدى است كه به قصد آنها بار سفر بسته مىشود : مسجد الحرام ، مسجد الاقصى و همين مسجد ( مسجد النبى ) .
از ابن شهاب زهرى روايت شده است كه گفت : ناقهء رسول خدا ( ص ) در محلّ بناى مسجد زانو بر زمين نهاد . آنجا جايى بود كه پيش از بناى مسجد مسلمانان مدينه در آن نماز مىخواندند .
البتّه نقطهاى كه شتر زانو بر زمين نهاد قبل از آن كه مسجد و يا محلّ نماز مسلمانان شود به صورت طويلهء شتران مورد استفاده قرار مىگرفت و از آن دو پسر يتيم از فرزندان انصار بود كه تحت سرپرستى اسعد بن زراره - نخستين مبلّغ اسلام
هامش
( 39 ) - اشاره به آيه 108 سوره توبه . م .