كوتاهى نكنيد كه او كتاب خويش را به شما آموخته ، راه خود را براى شما گشوده و هموار كرده تا راستگويان را بشناساند و دروغگويان را آشكار كند . پس احسان كنيد آنسان كه خداوند به شما احسان كرده است . با دشمنان او دشمن باشيد و در راه خدا آنگونه كه بايد جهاد كنيد كه او شما را [ از ميان همهء امم ] برانگيخت و مسلمان ناميد تا هركس هلاك مىشود [ و از حق پيروى نمىكند ] با آياتى آشكار چنين كند و هركس نيز راه حيات مىپويد [ و با حق همراه مىشود ] از روى دلايل روشن چنين كند .
هيچ نيرويى جز به فيض الهى نيست . پس فراوان ياد خدا كنيد و براى پس از مرگ كار كنيد كه هركس ميان خود و خداى خويش اصلاح كند ، خداوند او را از هر مشكلى كه ممكن است ميان او با ديگر مردم به وجود بيايد آسوده مىسازد و خود كفيل او مىشود .
اين بدان سبب است كه خداوند بر مردم حكم مىراند و مردم بر او حكم نمىرانند ، او قدرت را از مردم مىگيرد و آنان را از كار خود باز مىدارد امّا مردم او را از كارى باز نمىدارند . الله اكبر و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم » « 33 » .
اين خطبهاى است كه ابن جرير طبرى آن را روايت كرده است و البته اگر ابن كثير آن را نقل نكرده بود ، ما به نقل آن نمىپرداختيم ، امّا او آن را نقل كرده و در پايان نيز چنين اظهار نظر مىكند :
« ابن جرير اين خطبه را چنين روايت كرده است و البته سند آن مشتمل بر ارسال « 34 » است » « 35 » .
ما همانگونه كه گذشت بر اين عقيدهايم كه اين خطبه با آنچه در بردارد داراى بيشترين شباهت به خطبههاى رسول اكرم ( ص ) و در عين حال به عقيدهء ما اوّلا از اكثر خطبههاى آن حضرت طولانىتر ثانيا مشتمل بر تكرارى غيرمأنوس در
هامش
( 33 ) - البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 213 .
( 34 ) - ارسال آن است كه بخشى از سلسله سند و يا تمام آن ذكر نشود . م .
( 35 ) - البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 213 .