برد . پس از آن آنها را از جداجد ، اجرد ، سلم كه يكى از طوايف مخالف تعهن - نام محلّهاى ديگر - بود و سپس از محلّهء عبابيد و از فاحه [ ياقاحه ] گذراند .
وى سپس آن دو را به عرج برد . در آنجا يكى از مركبهاى اين گروه زمينگير شده بود و به همين سبب يكى از مردان قبيلهء اسلم به نام اوس بن حجر رسول خدا ( ص ) را بر مركبى به نام ابن الرداء نشاند كه حضرت تا مدينه با همين شتر راه را طى كرد . آن مرد همچنين غلام خود را كه مسعود بن هنيده نام داشت با رسول خدا ( ص ) همراه كرد .
پس از اين نقطه ، راهنماى سفر پيامبر را از عرج حركت داد و به سوى ثنية الغائر [ يا ثنية الغاعر ] كه پيچى در جانب راست راه آنان بود پيش برد و به محلّهء ريم رساند و سپس در روز دوشنبه دوازدهم ربيع الاوّل هنگامى كه خورشيد به ميانه آسمان رسيد و ظهر نزديك بود به محلّهء قباء و بر خاندان بنى عمرو بن عوف وارد كرد » « 23 » .
اين روايتى است كه نقاط عبور كاروان مبارك هجرت را بيان كرده است .
همان گونه كه مشاهده مىشود همه اين نامها نامهاى محلّات و نقاط ناشناختهاى در سرزمين صحراى عرب و نام نقاطى است كه هيچ كس جز افراد آگاه و خبره از آن آگاهى نداشتند ، كسانى چون همين راهنماى آگاهى كه كاروان هجرت را راهنمايى كرد و هر چند مشرك ، اما در عين حال امين بود .
روايت فوق حاكى از اين است كه اين سفر چقدر مشكل و طاقتفرسا بوده است تا حدّى كه مركبهاى سوارى را زمينگير و ناتوان ساخت تا آنجا كه پيامبر ( ص ) ناگزير از تعويض مركب خويش شد .
ام معبد
328 - در اين جا سخن از زنى پاكدامن و مخلص است كه در ميانهء راه
هامش
( 23 ) - البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 189 و 190 ؛ ابن هشام ، السيرة النبوية ، ج 1 ، ص 491 و 492 .