فصل چهاردهم در آستانهء دوران جديد
گسترش اسلام در سرزمينهاى عربى
302 - خداوند چنين تقدير كرد كه مكّهء مكرّمه پايگاه وحى و نخستين خاستگاه دعوت اسلامى باشد ، چرا كه اين شهر و اين سرزمين از ديرباز محلّ توجّه اعراب ، جايگاه تجمّع و امنيّت و آرامش آنان بود و سرچشمهء علوم و معارف عربى - به آن اندازه كه در نزد اعراب آن روزگار وجود داشت - به شمار مىرفت ؛ آنجا محلّ حجّ بيت اللّه الحرام ، نقطهء اجتماع عرب در اين موسم ، محلّ برپايى بازارهاى كالا و نمايشگاههاى ادبى بود و در موسم حج اعراب از هر كوره دهى دوردست در آنجا گرد مىآمدند و در بازارهايى كه در اين موسم در آنجا برپا مىشد شاعران و سخنوران عرب در عكاظ ، ذى المجاز و ذى المجنه به مسابقه با يكديگر مىپرداختند .
بدين ترتيب اگر چنين جايگاهى در ميان اعراب براى مكّه وجود داشت ، اين طبيعى بود كه هر رخدادى كه در آنجا روى دهد اخبارش به همهء سرزمينهاى عربى برسد و اگر يكى از اين رخدادها ظهور مكتب پيامبرى بود كه مردم را به شكستن بتها و پرستش خداوندى يگانه فرا مىخواند ، حتمى بود كه سواران و كاروانها اين خبر را به سرتاسر سرزمين عرب برسانند .
در اين ميان ، برخى از اعراب بودند كه به اين رخداد چندان اهميّتى