بازگشتم و اين بار به پنج نماز در هر روز امر شدم چون به نزد موسى برگشتم پرسيد : « به چه چيز امر شدى ؟ » گفتم : « به پنج نماز در هر روز » ، اما اين بار هم موسى گفت : « امت تو توان به جاى آوردن پنج نماز در هر روز را ندارد و من پيش از تو مردم را آزموده و با بنى اسرائيل به شدت گرفتار مشكل شدهام . ديگر بار به پيشگاه پروردگارت برگرد و از او براى امت خود تخفيف بخواه » . اما من پاسخ دادم : « آن قدر از پروردگارم [ تخفيف ] خواستهام كه شرمگين شدهام و اينك به همين مقدار خشنود و تسليمم » .
رسول خدا ( ص ) در ادامه فرمود : « چون از اين مقام گذشتم ، مناديى مرا صدا زد و گفت : « گذشتى و خشنود و تسليم شدى و تكاليف بندگان مرا نيز سبكتر ساختى » .
در روايت ديگر بخارى در كتاب التوحيد چنين آمده است كه :
رسول خدا ( ص ) پس از آن كه به مشورت موسى به خداوند مراجعه كرد ، در پنجمين مراجعه در پيشگاه پروردگار عرضه داشت : « پروردگارا ، امت من ، تن و قلب و گوش و چشم آنها ضعيف است . پس براى ما تخفيف ده » و خداوند نيز در پاسخ فرمود : « اى محمد » . رسول خدا ( ص ) پاسخ داد : « لبيك و سعديك » .
خداوند فرمود : « در پيشگاه من اراده تغيير نمىپذيرد و [ اصل تكليف ] همان گونه است كه در « امّ الكتاب » « بر تو واجب ساختهام » . نيز فرمود : « بر هر حسنهاى ده برابر پاداش است و بدين سان نماز واجب بر تو در « امّ الكتاب » پنجاه نماز اما عملى كه بر تو واجب مىباشد پنج نماز است » . « 26 » .
يكى از نكات مورد اتفاق در قضيّهء معراج و اسراء اين است كه رسول خدا ( ص ) نماز همهء پيامبران را امامت كرد . بنا به عقيدهء كسانى كه معراج را روحانى مىدانند و نيز بر مبناى آنان كه اسراء را روحانى مىدانند ، اين امامت امامتى روحانى بود كه به رؤيايى صادق ثابت شده است . اما در مقابل سياق روايت برخى از راويان چنين است كه امامت نماز پيامبران از سوى رسول خدا ( ص ) هنگامى بود كه وى به مسجد الاقصى وارد شد . گروه سوّمى از راويان نيز هستند كه سياق
هامش
( 26 ) - البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 118 - 116 .