معارضى نيز با آن وجود ندارد اسراء يا همان سير شبانه از مكّه تا قدس جسمانى بوده است .
ب : به دليل آن كه در قرآن كريم ادلّهاى حاكى از جسمانى بودن معراج وجود ندارد و [ حتى در فرض وجود چنان ادلّهاى ] دلايلى ديگر از عقل و نقل در تعارض با آن داريم ، معراج روحانى بوده است .
اكنون پس از اين تجليل شايسته است نظرى به احاديث حاكى از اسراء و معراج در صحاح ستّه بيفكنيم و البته در پرتو دو حقيقت مزبور عبارات و كلمات موجود در اين روايات را تفسير كنيم .
اسراء و معراج در صحاح ستّه
301 - اين امكان وجود داشت كه بحث از معراج و اسراء را در همين جا به پايان بريم ، اما لازم ديديم با آنچه از رسول خدا ( ص ) در اين باره نقل شده آشنا شويم و مشاهده كنيم كه چگونه هر چه در اين مورد آمده بر اين مبناست كه معراج روحانى بوده است .
دربارهء اسراء و سپس معراج آسمانى رسول خدا ( ص ) روايات مختلفى [ از طريق اهل سنّت ] رسيده است كه ما از آن ميان روايت بخارى را بر مىگزينيم و آن را آن گونه كه در البداية و النهاية آمده نقل مىكنيم :
« بخارى به سند خويش از انس بن مالك به نقل از مالك بن صعصعه روايت كرده است كه رسول خدا ( ص ) دربارهء شبى كه به سير روحانى برده شد با مردم سخن گفت و فرمود : « در حالى كه در حطيم - و شايد فرمود در حالى كه در حجر اسماعيل - خوابيده بودم موجودى آمد » .
راوى مىگويد از رسول خدا ( ص ) مىشنيدم كه فرمود : « پس از اينجا تا آنجا را شكافت » . پس از جارود كه در كنار من نشسته بود پرسيدم مقصود آن حضرت چيست ؟ جارود گفت : يعنى از گودى زير گلو تا پايين شكم او و نيز شنيدم كه مىگويد از روى سينه تا پايين شكم او .