ديده مىشود و در آنجا ، زمينهء پاسخ مثبت دادن به دعوت خير با زمينهء مقاومت در برابر آن برابر و همسان است . هيچكس نيز نمىتواند مدّعى شود كه سرزمينى در دورانهاى گذشتهء خود متمدّنتر از دورانهاى بعد بوده است . به عنوان نمونه ، زندگى در غرب اروپا همانند زندگى حيوانات وحشى بود و قبل از آنكه مسيحيّت به ميان ساكسنها و وندالها راه يابد ، هيچ تمدّنى در آنجا نبود و مسيحيّت نيز هنگامى به آنجا رسيد كه چهرهاش تغيير يافته و از اصل و هويت خويش انحراف پيدا كرده بود . اين در حالى است كه شرق قديم گهوارهء تمدّنها ، مهد اديان و خاستگاه پيامبران بود و جزيرة العرب نيز از ميان همه ، اين ويژگى را داشت كه بىآلايشترين نقطهء شرق بود چرا كه رسالتهاى نخستين الهى از اين سرزمين و مناطق مجاور آن از قبيل سرزمين كنعان و بابل - يا از سرزمينهايى برخاسته بود كه در دايرهء سرزمينهاى جزيرة العرب قرار مىگرفت از قبيل يمن و بحرين و مناطق ماوراى آن .
ب ) جزيرة العرب علاوه بر هوشمندى مردم و صفا و راستى دلهايشان - هر چند گاه نيز انحرافاتى بدان راه مىيافت - از نظر موقعيت جغرافيايى آن زمان دژى استوار بود كه در دشت و بيابان و شهر و روستاى آن دژهايى براى جلوگيرى از تجاوزات وحشيانهاى ملتهايى وجود داشت كه در گذشته تهاجمات فراوانى كرده بودند .
بنابراين ، با توجه به اين كه احتمال آن مىرفت كه پيامبران در اشاعه و گسترش دين خود به مردم نقاط دور تر با مقاومت روبرو شوند ، شايسته بود كه اديان آنان در ديوارهاى محكم دو دژ متداخل حفاظت شود . يك دژ ، سرزمين مناسب بود كه مانع از آن مىشد تا بيگانهاى بدان راه يابد و دژ ديگر ، دلهايى بود كه چون ايمان بياورد مقاومت مىيابد و به نيروى ايمان خود نفوذ ناپذير مىگردد ؛ چه ، اين استقامت و راستى دلهاست كه به وسيلهء آن خلق و خوى هر ملّتى از ملّتهاى ديگر متمايز مىشود و اگر حتى انديشه انحراف يابد ، دل پاك بر راه اين انحراف قرار مىگيرد و انديشه را به راه راست مىآورد . اما آن هنگام كه پردههاى گمراهى بر
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: حسين صابري
ص٩٠