را مىپذيرند . براى اين گروه تنها بيان حقيقت كافى است كه آنان را به راه راست رهنمون گردد . اينان به هيچ دليلى جز چراغ نورانى حق نيازى ندارند و همان كسانىاند كه حق را مىنگرند در حالى كه دلهايشان از تمايل به لذّت و شهوت خالى و بدين سبب نور حكمت بر آن تابيده و صفا يافته است و بدينترتيب پرتو هدايت بدان راه يافته ، بدان گويا شده ، آن را جامهء عمل پوشانده و در طريق آن حركت كردهاند . اينان از منادى حق و آنكه آن را ابراز مىدارد هيچ برهانى نمىخواهند كه از سوى او اقامه شود . بنابراين براى اين گروه حق دليل صدق و راستى خويش را با خود به همراه دارد و دلهايشان به سوى آن مىگرايد . كسانى كه در آغاز دعوت رسول خدا ( ص ) به آن بزرگ گرويدند از اين گروهند .
گروه دوّم گروهى هستند كه انديشههاى آنان آكنده از باورهاى قبلى است و يا در دلهاى آنان انگيزههاى گرايش به حق و مايههاى گرويدن به باطل درهم آميخته و از چنان ادارك و فهمى برخوردارند كه مىتوانند به وسيلهء آن حق و باطل را از همديگر جدا كنند . اينان به دليل و برهان نيازمندند تا به وسيلهء آن كژ انديشيهايى را كه به قلبهاى آنان راه يافته و بر دلهاشان اثر گذاشته از ميان بردارند و كنار زنند .
بنابراين ، برهان به اين گروه كمك مىرساند و راه را بر آنان روشن مىسازد . براى اينان ، نفس حقيقت بتنهايى و بيان آن براى اين كافى نيست كه بر آنان چيره شود و آنان را به راه هدايت آورد و از اينرو ، دليلى مىبايست كه مايههاى هدايت را بر غير آن برترى دهد .
گروه سوّم گروهىاند كه گمراهى و تيره دلى بر آنان چيرگى يافته و بدينسبب ، حق را به خاطر خود حق پيروى نمىكنند ، حقيقت در دلهاى آنان شكوفه نمىزند ، در دلهاى آنان بصيرت آميخته به اخلاصى در طلب حق وجود ندارد و در عين حال در بصيرت و بينايى آنان ناتوانى افتاده ، بر دلهايشان مهر زده و بر فهم و ادراك آنها پرده افكنده شده است . اينان همان دشمنان كينهتوز سرسختند كه خداوند آن را دشمنان حق و حقيقت قرارداده و همينانند كه پيوسته در موضع
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 613
مساهمون: حسين صابري
ص٦١٣