راويان گفتهاند بلافاصله پس از بعثت رسول خدا ( ص ) نماز كه در آن زمان دو بار در روز يكى صبح و يكى شامگاهان و هر بار دو ركعت به جاى آورده مىشد تشريع گرديد . مزنى يكى از ياران شافعى در اين باره مىگويد : نماز قبل از معراج واجب شده بود و يك نماز قبل از طلوع خورشيد و يكى پيش از غروب به جاى آورده مىشد . آيهء ذيل گواه اين مدّعاست ، آنجا كه مىفرمايد : « شامگاهان و صبحگاهان پروردگار خويش را تسبيح گوى » « 9 » .
عايشه در حديثى كه عروة بن زبير از او روايت كرده گفته است : « نماز به صورت دو ركعت دو ركعت واجب شد . سپس ، خداوند چنين فرمود كه در حضر چهار ركعت باشد ، ولى وجوب آن را بر همان دو ركعت باقى گذارد . بدينترتيب روشن مىشود كه نماز از ابتداى اسلام واجب بوده و آنچنان كه از اين روايت برمىآيد اين فريضه در آغاز به صورت دو ركعتى و در دو وقت شبانه روز يعنى صبحگاهان و شامگاهان ، قبل از طلوع خورشيد و پيش از غروب واجب شده بود .
اين نمازهايى است كه بر همهء مسلمانان واجب شده است ، امّا نماز مستحب هميشه راه آن باز و پيامبر ( ص ) مأمور به فراوان نماز گزاردن است ، آنسان كه آيات ذيل به طلب نمازهاى فراوان از رسول خدا ( ص ) گوياست : « اى جامه به خود پيچيده ، شب را بپاخيز مگر اندكى ، نيمش را يا اندكى از آن بكاه يا اندكى بر آن بيفزاى و قرآن را به آرامى بخوان . ما گفتارى گران بر تو فرو خواهيم افكند . گاه پيدايش شب پر رنجتر است و به گفتار استوارتر تو را به هنگام روز مجالى فراوان است و دراز » « 10 » .
راويان آوردهاند كه جبرئيل امين وضو ساختن را به رسول خدا ( ص ) بياموخت . آنان مىگويند : جبرئيل در حالى كه پيامبر در مناطق بالاى مكّه بود بر او نازل شد و آنگاه با قسمت انتهايى اندام خويش به كناره درّه اشاره كرد و آبى
هامش
( 9 ) - غافر / 55 .
( 10 ) - مزمل / 7 - 1 .