مردم را به سوى موضوع دعوت مىكشاند . بنابراين ، اگر اين پرچمدار فردى بد دهن و دشنامگو يا پرخاشگر و يا داراى چنين روحيّهاى باشد كه مردم را به سبب كارهايشان مورد سرزنش قرار دهد و يا آنكه عباراتى سركوبگرانه داشته باشد ، مردم از او مىگريزند و هيچكس به دعوت وى پاسخ مثبت نمىدهد ، مگر آن عدّه اندكى كه صرفا پويندهء حقيقت هستند و آن اندازه كه محتواى دعوت براى آنان اهميّت دارد ظاهر آن واجد اهميّت نيست .
بدين وصف ، اگر بپذيريم كه خوى خوش دلها را به سوى حق برمىگرداند و مجذوب آن مىسازد ، حيا يكى از مهمترين ويژگيهاى اخلاقى خواهد بود كه بيش از ويژگى ديگرى مىتواند مردم را جذب كند ، چرا كه حياكارى ، آن را كه به چنين زيورى آراسته است بر اين شيوه مىدارد كه مردم را غافلگيرانه با چيزهايى كه نمىپسندند مواجه نسازد ، بلكه از همان راهى وارد شود كه آنان با آن آشنايى و انسى دارند . با چنين شيوهاى است كه دلها از حق نمىگريزد و از آن فاصله نمىگيرد ، آنسان كه از ديگر سوى سختگيرى پيشواى يك دعوت و ناآراستگى و نامطبوع بودن گفتههاى او در راه دعوتش مشكلاتى را به وجود مىآورد و سنگين نشاندادن و بسيار غريب و نامأنوس نماياندن دعوت به ردّ آن از سوى مردم مىانجامد .
علاوه بر اين روشن است كه هرگاه نوعى نرمخويى - البتّه بدور از هرگونه ضعف - و نوعى قدرتمندى و استوارى در راه حق با اين حيا همراه شود ، سخنان منادى حق از راهى سهل و هموار به دلها راه خواهد گشود .
امام على بن ابى طالب ( ع ) نيز در وصف رسول خدا ( ص ) چنين مىفرمايد :
« او گشاده دلترين ، راستگوترين ، نرمخويترين و با همنشينان بزرگوارترين مردم بود » .
آرى ، چنين پيوندى ميان خوشخويى و حسن برخورد با همنشينان از يك سوى و حيا و شرم از سوى ديگر و نيز استوارى و پايبندى به حق آميختهاى از اخلاق نيك
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 372
مساهمون: حسين صابري
ص٣٧٢