پيش مىبردند ، آنجا كه فرمود : « آرام ! با جامهاى بلورين با احتياط برخورد كن » .
اكثر اين تعبيرات در زبان عربى - در آن روزگار - تعابيرى جديد بود كه در سخن هيچ سخنور ديگرى نيامده بود . اين تعابير با اين وجود از نظر معنى روشن و مقصد و مقصود آن آشكار و واضح است ، نه از دسترس فهم عامّه دور و از آن فراتر است و نه گوش خاصّان از آن بيزارى مىجويد ، بلكه همهء مردم در آن علم و دانشى را مىيابند كه تاكنون با آن آشنا نبوده و از آن بىبهره بودهاند .
ج - كلام او از اصول سخن است ، در بردارندهء حكمتى و داراى كلمات اندك و معانى تازه كه تاكنون ناشناخته بوده است . اين فرمودهء آن حضرت را بنگريد كه در پاسخ اين پرسش كه « آيا بر آنچه زبانمان بدان گويا مىشود مورد مؤاخذه و محاسبه قرار مىگيريم ؟ » فرمود : « آيا چيزى جز درو كردههاى زبان ، مردم را به روى در مىافكند ؟ » ؛ نيز اين فرمودهء او را كه درباره به جاى آوردن صلهء رحم و استوار داشتن پيوندهاى خانوادگى به گاه سست كردن و ترك اين پيوندها از سوى ديگران اظهار مىدارد : « آنكه رفتار ديگران را متقابلا به همان اندازه پاسخ داده و جبران كرده ، صلهء رحم به جاى نياورده ، بلكه استوار دارندهء پيوند خانوادگى تنها آن كسى است كه به هنگام قطع اين پيوندها از سوى ديگران آن را استوار مىدارد و برقرار مىسازد » ؛ نيز اين فرموده را كه « خداوند بر آن بندهاى رحمت فرستد كه بگويد و غنيمت برد يا سكوت گزيند و از سخن نابجا و فرجام آن ايمن ماند » .
د - يكى از پديدههاى فراگير در كلام او آن است كه پيوسته عقل و وجدان را مخاطب خود قرار مىدهد ، بىآنكه الفاظى ناپسند به كار گيرد يا به تكلّفى در ترتيب معانى گرفتار آيد ، بلكه همهء سخنان او با همهء ويژگيها در مجرايى آرام ، بسادگى و به نيكى و با ارزشمندى در حالى كه دربر دارندهء راهنمايى است به پيش مىرود . براى نمونه اين كلام وى را بخوانيد كه در دعوت مردم به اينكه در گفتار و كردار خود نقش آفرين و سازنده باشند و بىتأمّل و بىتفكّر در پى هر كسى نروند مىفرمايد : « مباد كسى از شما پيرو باشد و بگويد اگر مردم نيكى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 334
مساهمون: حسين صابري
ص٣٣٤