آنان كمتر از اندازه بود و به ناگزير نتوانستند خانهء كعبه را روى همان پايههايى كه ابراهيم بنا كرده بود بسازند .
ممكن است در اينجا كسى اين سؤال را مطرح كند كه قريش خود از ثروتمندان عرب بودند و ثقيف كه آنان نيز ثروتمند بودند در كنار آنها مىزيستند .
بنابراين ، براى قريش امكان داشت تا چنين برنامهاى را به آگاهى همگان برسانند و آنچه مىخواهند براى اين كارگرد آورند . پس چگونه با چنين وصفى بودجهء آنان براى اين بنا كفايت نمىكند ؟
پاسخ چنين سؤالى آن است كه قريش ديگر اعراب را در اين كار شركت نمىداد تا افتخار ساختن كعبه و منصب كليددارى و توليت آن تنها به آنان تعلّق داشته باشد . علاوه بر اين ، آنان چنين تصميم گرفته بودند كه تنها اموالى در اين كار هزينه كنند كه از راه پاك و حلال به دست آمده باشد نه آنكه از راهى آلوده و نادرست تحصيل شده يا اندك شبههاى در آن وجود داشته باشد . از ديگر سوى چنين به نظر مىرسد كه آنان اموال حلال فراوانى در اختيار نداشتند و اين هم بدان سبب بود كه ربا و قمار در ميان آنان گسترش يافته و اين نيز مشكل بود كه بتوانند از ميان اموالى اينچنين ، اموال پاك و حلال را جدا سازند .
آنان تنها يك در از سمت مشرق براى كعبه گذاشتند . ابن كثير در اين باره مىگويد :
« آنان در خانه را بلندتر از زمين قرار دادند تا همه كس بدان وارد نشوند و بدينترتيب ، خود هر كه را مىخواهند اجازه دهند تا وارد خانه شود و هر كه را مىخواهند اجازه ندهند » .
پس از ظهور اسلام ، رسول خدا ( ص ) اگر از بيم برانگيز بودن فراوانى خرابى و بنا بر خود واهمه نداشت ، مىخواست خانه را به همان صورت كه در زمان ابراهيم بوده است ، تجديد بنا كند . در صحيح مسلم و صحيح بخارى به نقل از عايشه چنين آمده است كه پيامبر به وى فرمود : « آيا نديدى كه مردمت توان ماليشان نمىرسيد . اگر اين نبود كه هنوز اين خاندان از دوران كفرشان چيزى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 304
مساهمون: حسين صابري
ص٣٠٤