مقابله با حقيقت بخشد . اما دريغ كه اين پژوهشگر - اگر چنين نامى برايش صحّت داشته باشد - اين حقايق بديهى را از ياد برده است و آنكه وى را به فراموشى از اين حقايق كشانده ، تنها شيطان تعصّب ويرانگر و هستى برانداز است كه شخص را از فراز قلّهء علم به پرتگاه كورى مىكشاند « و اينگونه است كه نه چشم سر بلكه چشم دل نابينا مىگردد » « 34 » .
ب : اين يكى از حقايق اجتماعى و روانى است كه عقايد مردم در گذر زمان تغيير و تبديل مىيابد و تا زمانى كه كتاب استوارى نباشد كه به حق هدايت كند و گمراهان را به راه آورد و معيار و ميزانى باشد كه از انحراف جلوگيرى نمايد ، اين نظام تغيير يافته همچنان به حيات خود ادامه مىدهد .
مكّه به سبب كعبه مورد تقديس بود
41 - در تاريخ عمومى انسان ، از مكّه و كعبه ياد شده ، از جمله نام اين شهر در منابع تاريخ يونان از قبيل كتاب بطلميوس اسكندرانى ماكورايا « 35 » آمده است .
البتّه مكّه قدمتى بيش از اين دارد و قدمت آن به نوزده قرن قبل از ميلاد بر مىگردد .
به همين دليل ، اينكه در قرن دوّم ميلادى در كتب اين عصر از آن نام برده شده ، هيچ اشارهء دور يا نزديكى به اين ندارد كه مكّه قبل از آن عصر وجود نداشته است ؛ همچنين گوياى آن نيست كه اين شهر در آن عصر شكل گرفته ، چرا كه ذكر نام مكّه در كتب اين عصر حاكى از آن است كه زمانى قبل از آن وجود داشته نه آنكه بيان زمان پيدايش و شكلگيرى شهر باشد .
مورّخان به صورت عمومى و بدون ذكر نام نقطهاى مشخص يادآور شدهاند كه در غرب جزيرة العرب اماكنى براى عبادت وجود داشت . با توجّه به اين كه
هامش
( 34 ) - حج / 46 .
( 35 ) - ر . ك . محمد حسين هيكل . حياة محمد ، ص 84 .