باب بيستم احكام حسبه
حسبه عبارت است از امر به معروف آن هنگام كه وانهادنش چيرگى يابد و نهى از منكر آن هنگام كه انجامش هويدا گردد . خداوند تعالى فرموده است :
« بايد از ميان شما گروهى باشند كه به نيكى فرامىخوانند ، به معروف فرمان مىدهند و از منكر بازمىدارند » « 1 » .
هرچند انجام اين حسبه از سوى هر مسلمانى صحيح است ، اما ميان محتسب و كسىكه داوطلبانه بدين مهم بپردازد در نه نكته تفاوت وجود دارد :
نخست آنكه انجام اين كار به اقتضاى ولايت بر محتسب واجب است ، درحالىكه وجوب آن بر ديگران از نوع وجوب كفايى است .
دوم آنكه پرداختن محتسب به اين كار از جمله حقوقى است كه وى به استناد ساماندهى كار مردم در اختيار دارد و جايز نيست آن را واگذارد و به غير آن مشغول شود ، درحالىكه اين كار براى يك داوطلب از جمله كارهاى افزون بر واجبات شخصى اوست و مىتواند به جاى آن به چيزى ديگر مشغول شود .
سوم آنكه محتسب [ از سوى حكومت ] بدين گمارده شده است كه در صورت وقوع منكر در اينباره نزد او شكايت برند ، درحالىكه داوطلب براى دادخواهى مردم منصوب نشده
پاورقی
( 1 ) . آل عمران / 104 .