براى او فراهمتر و آمادهتر بود ، هرچند همهء همت او به چيزى والاتر از اينها مصروف گشته بود .
ميان اينكه ناتوانى يا خويى پسنديده به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده شود و اينكه چيزى به واسطهء دورى گزيدن درازمدت از آن ميسّر انسان نباشد يا چيزى از اساس در توان نباشد ، تفاوت است و اگر آن استاد اين تفاوت را مىنهاد سخنش سخنى درست بود .
فصل [ 11 ] : سخنانى از آن حضرت با مفاهيمى اقتباس شده از قرآن كريم
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : منافق را سه نشانه است : اگر او را امين بدارند خيانت كند ، اگر وعده دهد وفا نكند و اگر سخن گويد دروغ بگويد . « 1 »
مضمون اين سخن اقتباس شده از اين كلام الهى است كه فرمود :
وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ * فَلَمَّا آتاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ * فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ
. « 2 »
پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله همچنين فرمود : هركس بر آزار همسايه شكيبايى كند خداوند سرايش را به او ارث دهد . « 3 »
مضمون اين سخن نيز اقتباس شده از اين آيههاى قرآن است كه فرمود :
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِنْ أَرْضِنا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا فَأَوْحى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ *
هامش
( 1 ) . متنى كه مؤلف آورده چنين است : « علامة المنافق ثلاث : اذا اؤتمن خان و اذا وعد اخلف و اذا حدث كذب » .
مضمون اين روايت با اندك تفاوتى در ساختار متن و نيز با جابجايى جملهها در منابع مختلف آمده است . از آن جمله بنگريد به : صحيح البخارى ، ج 1 ، ص 21 ، ج 2 ، ص 952 ، ج 3 ، ص 1010 و 1060 ، ج 5 ، ص 2262 ؛ صحيح ابن حبان ، ج 1 ، ص 490 ؛ سنن الترمذى ، ج 5 ، ص 19 ؛ سنن البيهقى الكبرى ، ج 6 ، ص 85 و ج 10 ، ص 196 ؛ سنن ابى داوود ، ج 4 ، ص 221 ؛ سنن النسائى ( المجتبى ) ، ج 8 ، ص 117 ؛ مصنف ابن ابى شيبه ، ج 5 ، ص 237 ؛ مسند احمد ، ج 2 ، ص 189 ، 198 ، 200 ، 357 ؛ شعب الايمان ، ج 4 ، ص 206 ؛ فتح البارى ، ج 10 ، ص 509 ؛ و منابع فراوان ديگر - م .
( 2 ) . توبه / 75 - 77 : و از آنان كسانىاند كه با خدا عهد كردهاند كه اگر از كرم خويش به ما عطا كند قطعا صدقه خواهيم داد و از شايستگان خواهيم شد . پس چون از فضل خويش به آنان بخشيد بدان بخل ورزيدند و به حال اعراض روى برتافتند . در نتيجه به سزاى آنكه با خدا خلف وعده كردند و از آن روى كه دروغ مىگفتند در دلهايشان تا روزى كه او را ديدار مىكنند پيامدهاى نفاق را باقى گذارد .
( 3 ) . متنى كه مؤلف آورده چنين است : « من صبر على اذى جاره اورثه اللّه داره » . اين حديث را بنگريد در : فيض القدير ، ج 5 ، ص 462 - م .