ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
. « 1 »
گويند : نويسندگان عبارت « و اتمّ نعمته عليك و زادها » « 2 » را از اين شعر عدى بن رقاع عاملى « 3 » گرفتهاند كه گفته است :
صلى الاله على امرئ و دعته * و اتم نعمته عليك و زادها « 4 »
فصل [ 8 ] : ياد خدا
از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله پرسيدند : كدام بندگان در روز قيامت بلند جايگاهترند . فرمود : آنان كه فراوان ياد خدا كنند . « 5 » پرسيدند : اى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و مجاهد در راه خدا ؟ فرمود : حتى اگر شمشير خويش را به ميان كفار برد ، و آن را غرق خون كند و بشكند باز هم آنان كه ياد خدا مىكنند برترند . « 6 »
از سعيد بن جبير دربارهء آيهء
فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ
« 7 » آمده كه گفته است : فرمود : در ظلمت مرا ياد كنيد تا شما را به عصمت ياد كنم .
فصل [ 9 ] : تقدير خداوند
چون ابو لؤلؤ ، عمر را كه در محراب ، نماز صبح را امامت مىكرد ضربت زد ، عمر بالاپوش خود را بر روى شكم به هم آورد و گفت :
وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً
. « 8 »
هامش
( 1 ) . حديد / 21 : اين فضل خداست كه به هركس بخواهد دهد و خداوند را فزونبخشى بزرگ است .
( 2 ) . خداى نعمت خويش را به تو كامل كند و بيفزايد .
( 3 ) . نام كامل او عدى بن رقاع بن زيد بن مالك از تبار عامليان و شاعرى بزرگ از مردمان دمشق و هجوگوى جرير بود . امويان را نيز مدح گفته بود . بنگريد به : معجم الشعراء ، ص 86 - ت .
( 4 ) . خداوند بر آن مرد كه او را بدرود گفتى درود فرستد و نعمت خويش را بر تو كامل كند و بر آن بيفزايد .
( 5 ) . اشاره به آيهء 35 سورهء احزاب :وَ الذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيراً وَ الذَّاكِراتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً- ت .
( 6 ) . متنى كه مؤلف آورده چنين است : « سئل النبى عن ارفع عباد اللّه يوم القيامة قال : الذاكرون اللّه كثيرا و الذاكرات قيل : يا رسول اللّه ، و المجاهد فى سبيل اللّه ؟ قال : لو ضرب بسيفه فى الكفار حتى يخضب دما و ينكسر لكان الذاكرون اللّه افضل » . اين متن با تفاوتهايى اندك در منابع حديثى اهل سنت آمده است . براى نمونه بنگريد به :
سنن الترمذى ، ج 5 ، ص 458 ؛ مسند احمد ، ج 3 ، ص 75 ؛ جامع العلوم و الحكم ، ص 238 و 444 ؛ الترغيب و الترهيب ، ج 2 ، ص 254 ؛ تحفة الاحوذى ، ج 9 ، ص 223 - م .
( 7 ) . بقره / 152 : مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم .
( 8 ) . احزاب / 38 : و فرمان خدا همواره به اندازهء مقرّر است .