كيستى ؟ گفت : فرشتهاى از فرشتگان خداوند بزرگ . گفتم : از تو بپرسم ؟ گفت : بپرس . گفتم : نام اعظم خداوند كدام است ؟ گفت : اللّه . گفتم : دليل آن چيست ؟ گفت : اينكه او خود به موسى فرمود :
إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ
« 1 » ، در حالىكه اگر او نامى بزرگتر از اين نام داشت از آن ياد مىكرد .
فصل [ 5 و 6 ] : در گستردگى آمرزش و مهربانى او
عربى از ابن عباس شنيد كه اين آيه را مىخواند :
وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها
. « 2 » پس گفت : سوگند به پروردگار كعبه كه رستهايم . نمىشود كه او ما را از آتش برهاند و خود بخواهد ما را بدان درافكند . ابن عباس كه اين شنيد گفت : اين دانش را از كسى كه فقاهتى ندارد كسب كنيد .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : حتى اگر بندگان گناه نمىكردند ، خداوند بندگانى ديگر را مىآفريد كه گناه كنند و او آنان را بيامرزد كه او آمرزندهء مهربان است . « 3 »
از ابن عباس دربارهء آيه
غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ
« 4 » آمده كه گفته است ، بخشايندهء گناه است بر هركه بگويد لا إله الا اللّه و پذيرندهء توبه است بر هركه اين بگويد و سخت كيفر است بر هركه اين نگويد . « 5 »
مطرف بن عبد اللّه « 6 » در حالى وارد مجلس مالك بن دينار « 7 » شد كه او برخاسته بود . پس ياران وى به مطرف گفتند : چه خوب بود سخنى مىگفتى !
هامش
- قضاوت در اين شهر سرباز زد . او به سال 128 ق . ديده به جهان گشود و در حدود سال 196 ق . درگذشت . بنگريد به : صفة الصفوه ، ج 3 ، ص 102 - ت .
( 1 ) . طه / 14 : من همان اللّه هستم .
( 2 ) . آل عمران / 103 : و بر كنار پرتگاه آتش بوديد كه شما را از آن رهانيد .
( 3 ) . اشاره به آيهء 53 سورهء زمر :إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ- م .
( 4 ) . غافر / 3 : گناهبخش و توبهپذير سخت كيفر است .
( 5 ) . در تفسير طبرى ( ج 24 ، ص 41 ) آمده است كه خداوند در برابر نافرمانانى كه آنها را كيفر مىدهد سخت كيفر است .
( 6 ) . نام كامل او ابو عبد اللّه مطرف بن عبد اللّه بن شخير است . يكى از تابعان بزرگ ، پارسا و در نقل روايت ثقه بود .
در دوران حيات پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله ديده به جهان گشود و در حدود سال 87 ق . در كوفه درگذشت . بنگريد به : حلية الاولياء ، ج 2 ، ص 198 و 212 . همچنين بنگريد به : الاعلام ، ج 8 ، ص 54 - ت .
( 7 ) . مالك بن دينار كه به كنيه ابو يحيى خوانده شده از نامورترين راويان حديث و مردى پاكدامن و پارسا بود ، در برابر مزد كتابت قرآن مىكرد و از اين راه زندگى مىگذراند . بنگريد به : حلية الاولياء ، ج 2 ، ص 357 - ت .