باب اوّل سپاسها و ستايشهاى سزاوار خداوند كه از قرآن كريم اقتباس شده است
فصل [ 1 ] : نكتههايى در ستايش خداوند
بهترين ، كوتاهترين و نكتهسنجانهترين چيزى كه در ستايش خداوند خوانده و شنيدهام گفتار يكى از سخنوران است كه گفته : سزامندترين چيز در آغاز سخن يا ديباچهء كتاب ، همان ستايش خداوند است كه آن را سرآغاز آيات قرآن و پايان نيايش بهشتيان قرار داد و فرمود :
وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
« 1 » .
يكى از پيشينيان گفته است : خداوند از سپاسگزارى مؤمنان بر اينكه آنان را به بهشت درآورد به همين خرسند است كه گويند :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشاءُ فَنِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ
. « 2 »
چون مهتدى « 3 » كشته شد و معتمد « 4 » به زمامدارى برخاست ، به موفق « 5 » چنين نوشت :
هامش
( 1 ) . يونس / 10 : پايان نيايش آنان اين است : ستايش ويژهء پروردگار جهانيان است .
( 2 ) . زمر / 74 : سپاس خدايى را كه وعدهاش را بر ما راست گردانيد و زمين را به ما ميراث داد ، از هر جاى آن باغ كه بخواهيم جاى مىگزينيم .
( 3 ) . نام كامل او ابو اسحاق محمّد بن الواثق مشهور به مهتدى باللّه خليفهء عباسى است كه در دوران خلافت جدش ديده به جهان گشود ، در سال 255 ق . با او بيعت كردند و در سال 256 ق . كشته شد . بنگريد به : تاريخ الخلفاء ، ص 363 - ت .
( 4 ) . نام كامل او ابو العباس و به روايتى ابو جعفر احمد بن متوكل بن معتصم مشهور به معتمد على اللّه است ، به سال 229 ق . ديده به جهان گشود و به سال 279 ق . درگذشت . بنگريد به : تاريخ الخلفاء ، ص 363 و 364 - ت .
( 5 ) . نام كامل او ابو احمد طلحة بن جعفر بن متوكل و از اميران عباسى است كه هرچند رسما خلافت نيافت ، امّا