جمله اينكه عرجى گفته است « 1 » :
و ان شئت حرمت النساء سواكم * و ان شئت لم اطعم نقاخا و لا بردا « 2 »
خداوند نيز در قرآن كريم فرموده است :
إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي
« 3 » .
چون خالد بن عبد اللّه قسرى در يكى از فرارهايش گفت « اطعمونى ماء » ( آبى به من بخورانيد ) عيبجويان اين سخن را از او نقل كردند و از آن جمله شاعر « 4 » در اينباره گفت :
بل السراويل من خوف و من دهش * و استطعم الماء لمّا جدّ فى الهرب « 5 »
شاعرى ديگر نيز گفت « 6 » :
هتفت بكل صوتك اطعمونى * شرابا ثم بلت على السرير « 7 »
ابو محمّد يزيدى « 8 » گفته است : من و كسانى « 9 » نزد عباس بن حسين علوى « 10 » بوديم كه
هامش
( 1 ) . نام كامل او عبد اللّه بن عمر و از نوادگان خليفه اموى عثمان بن عفان بوده و از مكتب عمر بن ابى ربيعه در شعر پيروى مىكرده است . بيت حاضر از قصيدهاى بلند است . آن را بنگريد در : ديوان العرجى ، ص 109 ؛ الحيوان ، ج 3 ، ص 32 - ت .
( 2 ) . اگر خواستم زنان جز خاندان شما را حرام مىدانستم و اگر خواستم نه آبى گوارا مىخوردم و نه تگرگى .
( 3 ) . بقره / 249 : خداوند شما را به وسيلهء رودخانهاى خواهد آزمود . پس هركس از آن بنوشد از من نيست و هر كس از آن نخورد قطعا او از من است .
( 4 ) . اين بيت در كتاب البيان و التبيين ( ج 1 ، ص 122 ) به يحيى بن نوفل نسبت داده شده و همراه با يك بيت ديگر آمده است :و الحن الناس كل الناس قاطبة * و كان يولع بالتشديق فى الخطببيت را همچنين بنگريد در : الكامل ، ج 1 ، ص 31 - ت .
( 5 ) . از ترس و از بيم شلوار تر كرد و چون سخت در گريز كوشيد آبى براى خوردن خواست .
( 6 ) . اين بيت در البيان و التبيين ( ج 2 ، ص 205 ) و الكامل ( ج 10 ، ص 30 ) به ابن نوفل نسبت داده شده و در منبع نخست پس از اين بيت بيت ديگرى نيز آمده است :لا علاج ثمانية و شيخ * كبير السن ذى بصر ضرير- ت .
( 7 ) . با همهء صدا فرياد زدى كه مرا آبى بخورانيد و سپس بر تخت پيشاب راندى .
( 8 ) . نام كامل او يحيى بن مبارك است ، به علوم زبان عربى آگاه و معلم مأمون بود و به سال 203 ق . درگذشت .
محسن غياض در اشعار اليزيدين اشعار او و فرزندانش را گردآورده است .
( 9 ) . نام كامل او ابو الحسن على بن حمزه است . يكى از هفت پيشواى دانش قرائت و از نحويان مشهور بود . به سال 183 و به روايتى 182 ق . درگذشت . بنگريد به : نزهة الالباء ، ص 42 - 48 - ت .
( 10 ) . او از فرزندان عبيد اللّه بن عباس بن على بن ابى طالب و از اميران هارون و يكى از توانمندترين شاعران