حَقِيقٌ عَلى أَنْ لا أَقُولَ عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ .
« 1 »
فصل [ 14 ] : طباق
طايفهاى طباق را نيز از همين قبيل برمىشمرند ، چونان كه خداوند فرموده است :
خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ
« 2 » ،
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً
« 3 » و
فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤْمِنٌ
« 4 » .
آيهء
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ
« 5 » نيز همگون طباق است و از همين قبيل است آيهء
فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً
« 6 » .
از همين قبيل است سخن ابن بسام « 7 » - و البته آن را از كسان ديگر نيز نقل كردهاند - كه گفت :
اشهد باللّه و آياته * شهادة صادقة خالدة
ان على بن ابى طالب * امامنا فى سورة المائدة « 8 »
مقصود شاعر در اين شعر اين سخن خداوند است كه فرمود :
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ .
« 9 »
از اين نمونههاست « 10 » سخن جحظه دربارهء ابو منصور فقيه :
آبدة ما مثلها آبدة * جماعة اخلاقهم واحدة
هامش
( 1 ) . اعراف / 105 : شايسته است كه بر خدا جز حق نگويم .
( 2 ) . ملك / 2 : مرگ و زندگى را پديد آورد .
( 3 ) . فرقان / 62 : و اوست كسى كه شب و روز را جانشين يكديگر گردانيد .
( 4 ) . تغابن / 2 : برخى از شما كافرند و برخى مؤمن .
( 5 ) . بقره / 179 : و شما را در قصاص زندگانىاى است .
( 6 ) . توبه / 82 : كم بخندند و بسيار بگريند .
( 7 ) . شرح حال او پيش از اين گذشت - ت .
( 8 ) . به خداوند و نشانههاى او سوگندى راستين و جاويدان ياد مىكنم كه على بن ابى طالب عليه السّلام به گواهى سورهء مائده امام ماست .
( 9 ) . مائده / 55 : ولىّ شما تنها خدا و پيامبر اوست و كسانى كه ايمان آوردهاند ، همان كسانى كه نماز برپا مىدارند و در حال ركوع زكات مىدهند .
( 10 ) . تنها بيت دوم بدون انتساب در التمثيل و المحاضرة ( ص 33 ) ، اللطف و اللطائف ( ص 51 ) و وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 170 ) آمده و در منبع اخير پيش از اين بيت بيتى ديگر وجود دارد .