و لو تولّى غيره * قسمة ارزاق الورى
جرت خطوب بيننا * لكننا تحت العرا « 1 »
ابو الفتح كشاجم دربارهء فرزند خود ابو الفرج چنين سروده است « 2 » :
لو لا ابو الفرج الذى فرجت به * كربى لما خفّت لبود جيادى
و لجلت آفاق البلاد و حزنها * حتى أكثر بالغنى حسّادى
لكن سبقت به الثراء ففاتنى * و عجلت قبل المال بالاولاد
خالفت ما جاء الكتاب بنصه * فلذاك ما ملك الزمان قيادى « 3 »
مقصود شاعر در اين شعر اين سخن خداوند است كه فرموده است :
الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا .
« 4 »
يكى از شاعران در نكوهش زمانه گفته است :
بئس الزمان انت يا زماننا * لحبّك الغدر تصافى الغدر
شبهت ايامك بالساعة بل * أدهى من الساعة حقا و أمر « 5 »
سرى موصلى در قصيدهاى گفته است « 6 » :
عاد بحر السرور بالشيب جزرا * بعد ان كان بالشبيبة مدا
هامش
( 1 ) . ما اين حق را ميانشان قسمت كرديم .
اگر جز او كسى ديگر عهدهدار روزى مردمان بود ،
ميان ما جنگها درمىگرفت و در زير سايه ترس مىزيستيم .
( 2 ) . ابيات را بنگريد در : ديوان كشاجم ، ق 134 ، ص 143 - ت .
( 3 ) . اگر ابو الفرج كه به واسطهء او اندوه خود گشودهام نبود ، زين اسبانم از آنها فرونهاده نمىشد و در اين صورت در دشت و كوه و سرزمينها مىگشتم تا به فزونى ثروت بر رشكبران خويش بيفزايم .
امّا پيش از ثروت ، او را به چنگ آوردم و ثروت از كفم رفت و پيش از مال ، داراى فرزند شدم .
با آنچه در كتاب خدا به صراحت آمده است مخالفت ورزيدم و ازاينرو مهار زمانه در كفم نيست .
( 4 ) . كهف / 46 : مال و پسران زيور زندگى دنيايند .
( 5 ) . اى روزگار ، تو بد روزگارى هستى كه در دوستى تو نيرنگها با هم برابرى مىكنند روزهاى تو را به قيامت تشبيه كردهام ، بلكه بسى سختتر و تلختر .
شاعر در بيت اخير به آيهء 46 سورهء قمر اشاره كرده است :بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ- ت .
( 6 ) . دو بيت حاضر از قصيدهاى است كه در مدح امير ابو الهيجاء حرب بن سعيد بن حمدان سروده شده و با اين مطلع آغاز مىشود :رد جفنى شامخ الدمع يندى * حين حييته فاحسن ردابنگريد به : ديوان السرى الرفاء ، ج 2 ، ص 66 - ت .