در پى اين فصول چند فصل كوتاه آمده است ، در اينباره كه چرا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله انسان است و چرا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله درس نخوانده بوده است . ثعالبى آنگاه اين باب را با دو فصل ديگر دربردارندهء برخى از سخنانى كه مفاهيمى اقتباس شده از قرآن كريم دارند به پايان برده است .
باب سوم را ثعالبى به عترت پاك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و فضايل آنان اختصاص داده و اين باب را به شش فصل قسمت كرده است . فصل نخست به نسب ، شرافت و عظمت اين خاندان اختصاص دارد و فصل ديگر به برخى از اخبار و ماجراهاى اين خاندان در تاريخ مىپردازد . عنوان اين بحث ممكن است اين برداشت را در پىآورد كه ثعالبى به ماجراهايى تاريخى پرداخته است كه به موضوع كتاب ارتباطى ندارد . امّا بررسى متونى كه در اين فصل آمده ، ما را بدين نكته راه مىنمايد كه ثعالبى همچنان به سبك كار خويش پايبند است ؛ چه ، او در اين فصل خبرهايى را دربارهء عترت آورده كه مشتمل بر سخنانى دربردارندهء اقتباس از قرآن كريم است . به هر روى ، در پى اين فصل ، فصلى ديگر به اشعارى كه دربارهء اين خاندان سروده شده اختصاص دارد و ثعالبى در آن اشعارى را آورده كه مشتمل بر اقتباس از قرآن كريم است . دو فصل ديگر نيز در پى آمده است : فصلى به سخنان [ امام ] على عليه السّلام و [ امام ] حسن عليه السّلام و فرزندان وى و فصلى به سخنان [ امام ] حسين عليه السّلام و فرزندان وى اختصاص دارد . ثعالبى اين باب را با فصلى با عنوان « در اينباره كه خداوند ناپاكى را از اين خاندان دور كرده و آنان را به حقيقت پاك گردانيده است » پايان داده و در اين فصل دو متن متأخر آورده است : يكى از خطبهء سفاح و ديگرى از كتابى از آن ابن ابى البغل كاتب مقتدر . اين هر دو متن به نوعى در شمول هدفى كه ثعالبى باب حاضر را بر گرد آن سامان داده است مىگنجند .
باب چهارم به صحابه اختصاص دارد و مؤلف در آن پس از فصولى عام ، شش فصل را به امام على ( ع ) اختصاص داده و در آنها برخى از سخنان آن حضرت را كه مشتمل بر اقتباس از قرآن كريم است ، نكتههايى از تاريخ و سيره آن حضرت ، برخى از ماجراهاى ايشان در پيكار صفين و در نبرد با خوارج و نيز نكاتى دربارهء شهادت وى و وصيت آن حضرت آورده و اين فصول را با فصلى درباره آنچه شاعران در مدح و منقبت ايشان گفتهاند پىگرفته است .
ثعالبى اين باب را با فصلى دربارهء واگذارى خلافت از سوى حسن بن على عليه السّلام به معاويه
اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — صفحة 24
مساهمون: عبد الملك الثعالبي النيسابوري
ص٢٤