لطف خداوند گران است
يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ
« 1 » .
همو دربارهء رعيت آورده است : دو ماه گذشت و هيچ ننوشتم تا اينكه دين دستهاى خود را كامل گشود و عدالت سايهء خود را بر همهجا افكند و براى مهترمان پاداش كسى نوشته شد كه در راه خدا جهاد را چنانكه بايد به انجام رسانده و فرمان او را در ميان بندگانش آشكارا فرياد زده است . اگر كسى به فضلى گسترده ، عدالتى فراگير ، سلطنتى بازيافته ، ثروتى پرداخته ، خيرى نامور شده ، و شرّى كه دامنش برچيده شده است به رعيت خويش نيكى ورزد ، مهتر ما با حكمرانى ، بر جان و تن و مردان و زنان و كودكان اين سامان منّت نهاده و اسلام را كه پاكترين آيينهاست ، به اين مردم قبولانده است ؛ چه كارگزاران اين كوهپايه ، پيش از اين ميان مجوسانى به سر مىبردند كه به آيين باطل گرديده بودند . امّا اكنون « حقيقت آشكار گرديد و كارهايى كه مىكردند باطل شد » . « 2 »
همو دربارهء شكر نعمتها آورده است : ما بدان سزامندتريم كه آن نعمتهاى گرانسنگ را كه خداوند نزد ما پديد مىآورد و آن چشمهاى بد را كه از ما دور مىدارد و آن راستى و ظفرمندىاى را كه به ما ارزانى داشته است سپاس گوييم ؛ چه ، واژههاى سپاس ستودهترين سخن و استوارترين مهار براى نگه داشتن نعمتها هستند .
وَ مَنْ شَكَرَ فَإِنَّما يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ
« 3 » .
فصل [ 29 ] : دربارهء برانگيختن به فرمانبرى و بازآوردن سركشان و بازداشتن از نافرمانى
ابو اسحاق صابى آورده است : بارى ، خداوند كه نامش بلند و عظمتش بسيار است مسلمانان را به مهربانى و دمخورى فرمان داده و بدان برانگيخته و از جدايى بازداشته و از آن هشدار داده است . او كه سخنش حق است فرموده است :
شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى وَ عِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا
هامش
( 1 ) . يس / 78 : استخوانها را كه چنين پوسيده است زندگى مىبخشد .
( 2 ) . اقتباس از آيهء 118 سورهء اعراف :فَوَقَعَ الْحَقُّ وَ بَطَلَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ- م .
( 3 ) . نمل / 40 : و هركس سپاس گزارد تنها به سود خويش سپاس مىگزارد و هركس ناسپاسى كند ، بىگمان پروردگارم بىنياز و كريم است .