فرارسيد ، بر آن خوارشدگان چونان هجومى بردند كه لشكرشان از هم گسست ، در حالى كه از آن لشكر برخى تنشان از هم دريد ، برخى استخوانشان شكست ، برخى تير در جانشان نشست ، برخى كشته شدند ، برخى سرشان به گرز شكافت ، برخى مجروح شدند ، برخى گروگان گشتند و برخى با ياران خويش به اسارت درآمدند . در آن هنگامه ، ياران در هماوردى پيروان پور معاويه كه خوارترين و زبونترين بودند و هم به هماوردى « قوم نوح كه پيشتر از آنان ستمگرتر و سركشتر بودند » ، تو را پاسخ گفتند . « 1 » شمار بسيارى نيز غنيمت حاصل آمد . « آرى ، حزب خداست كه رستگارانند » . « 2 » و هم آنان پيروز ميدانند . « 3 » اينك نامهاى كه به حضرت آن جناب راه خواهد يافت شرح آشكارى از اين پيروزى را كه خداوند به وسيلهء آن دلهاى مؤمنان را گشايش دهد « 4 » در خود جاى داده است .
او راست : خداوند بر ما واجب ساخته است كه براى [ دفاع از ] بندگان و سرزمين او خشم آوريم ، شمشير در گوشتهايى نشانيم كه بر حرام روييده است ، نيزه از خونهايى سيراب كنيم كه به چپاول جريان يافته است و گرز بر استخوانهايى فروآوريم كه بر دزدى استوارى يافته است :
ذلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ
« 5 » .
او راست : روزگار آنان به بدترين فرجام پايان پذيرفت و وضعشان به زشتترين عاقبت درآمد ، آن هنگام كه پيمانه پر شد ، كارشان كرانه يافت ، خداوند بر آنان خشم گرفت و از آنان انتقام ستاند و « ايشان را پيشينهاى بد و عبرتى براى ديگران قرار داد » . « 6 » پس « نه آسمان و زمين بر آنان گريست و نه مهلتى يافتند » « 7 » و « ريشهء آن گروهى كه ستم كردند بركنده شد و ستايش براى خداوند كه پروردگار جهانيان است » « 8 » .
ابن عباد آورده است : در حالى كه سيل سپاه گران آنان را در ميان گرفته بود ، چون ظلمت دامن خويش را بر آنان گستراند ، بر جدا شدن از همديگر و بر گسيختن از هم اتفاق
هامش
( 1 ) . اقتباس از آيهء 52 سورهء نجم :وَ قَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَ أَطْغى- م .
( 2 ) . اقتباس از آيهء 22 سورهء مجادله :أَلا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ- م .
( 3 ) . اشاره به آيهء 56 سورهء مائده :فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ- ت .
( 4 ) . اشاره به آيهء 14 سورهء توبه :وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ- ت .
( 5 ) . مائده / 33 : اين رسوايى آنان در دنياست و در آخرت عذابى بزرگ خواهند داشت .
( 6 ) . اشاره به آيهء 56 سورهء زخرف :فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً وَ مَثَلًا لِلْآخِرِينَ- ت .
( 7 ) . اقتباس از آيهء 29 سورهء دخان :فَما بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ وَ ما كانُوا مُنْظَرِينَ- م .
( 8 ) . اقتباس از آيهء 45 سورهء انعام :فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ- م .