همراهى او مهر تيرهبختى و ذلت بر آنان نهاده شده بود وانهاد و ديگر كسان نيز از هم پراكندند و برخى بدترين هلاكت را اختيار كردند و برخى پناه جستند و امان طلبيدند . اين حكم خدا دربارهء چنين نيرنگبازانى است ، آنجا كه فرمود :
وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيها رِزْقُها رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذاقَهَا اللَّهُ لِباسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ .
« 1 »
هم دربارهء ابن جراح « 2 » آورده است : اگر در زمين سوراخى مىيافت ترس فراوانش او را بدان درمىآورد و اگر بر آسمان نردبانى مىيافت فروريختن دلش او را بر آن مىكشاند . « 3 »
هم او راست : سپس آنان يا زبون خوارىاى آشكار شدند يا كشتهء شمشيرى كشنده ، بر آن سنت الهى دربارهء نيرنگورزان و به آن تقدير او دربارهء فريبكاران ؛
وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا
« 4 » .
باز او راست : چون حق را ندانست و از آن بيزارى جست و به گمراهىاى ژرف گرفتار آمد و زيانى آشكار ديد « 5 » ، رشتههاى پيوند ميان ما و او از هم گسست و خواست ما و او جدايى يافت .
او راست : چون مدت استدراج او به كرانه رسيد و مهلت دليل آوردن در برابرش پايان يافت ، چون زبردستى زورمند گريبان او گرفت « 6 » و چون قدرتمندى پيروز جولان از او ستاند و خداوند نيرنگ خائنان را به جايى نمىرساند « 7 » و خداوند كار مفسدان را تأييد نمىكند . « 8 »
هامش
( 1 ) . نحل / 112 : و خدا شهرى را مثل زده است كه امن و امان بود و روزىاش از هر سو فراوان مىرسيد . پس ساكنانش نعمتهاى خداى را ناسپاسى كردند و خدا هم به سزاى آنچه انجام مىدادند طعم گرسنگى و هراس را به مردم آن چشاند .
( 2 ) . نام كامل او على بن عيسى بن داوود بن جراح است . يكى از مهتران بغداد بود . حيات سياسى خود را با سمت كاتب آغاز كرد . در سال 300 ق . مقتدر عباسى او را به حضور خواست و وزارت را به وى سپرد . مدتى بعد به زندان افكنده شد و آزار ديد . امّا ديگربار وزارت را به او سپردند . بنگريد به : المنتظم ، ج 6 ، ص 351 - ت .
( 3 ) . اشاره به آيهء 35 سورهء انعام :فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ- ت .
( 4 ) . نساء / 84 : و خداست كه قدرتش بيشتر و كيفرش سختتر است .
( 5 ) . اشاره به آيههاى 116 تا 119 نساء :وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعِيداً. . .وَ مَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبِيناً- ت .
( 6 ) . اشاره به آيه 42 سورهء قمر :فَأَخَذْناهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍ مُقْتَدِرٍ- م .
( 7 ) . اشاره به آيهء 52 سورهء يوسف :وَ أَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي كَيْدَ الْخائِنِينَ- ت .
( 8 ) . اشاره به آيهء 81 سورهء يونس :إِنَّ اللَّهَ لا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ- ت .