دستانش بگشايد و از آن پس از منت خود بىشمار و بىاندازه بر او گشايش دهد .
وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها
. « 1 »
باز او راست : ستايش خدايى را كه سپاسگزارى را سامان دهشهاى خويش و ستون منتها و مايهء در امان ماندن از زوال نعمتها و روى آوردن خشم و كيفرها گرداند . او كه مقامش بلند است ، سود رساند ، همو از ميان برد ، همو آغاز كند و بازگرداند و آنچه خود بخواهد به انجام رساند . « 2 » هم اوست كه مىگويد - و سخنش نيز حق و ستوده است كه - « اگر سپاسگزارى كنيد نعمت شما را افزون خواهم كرد و اگر ناسپاسى كنيد قطعا عذاب من سخت خواهد بود » . « 3 »
سرانجام او راست : ستايش خدايى را كه در سراى آسمان براى مهترمان پيروزى تقدير كرد و در لوح محفوظ و ميان آن گرامى نويسندگان برايش كاميابى نوشت . او را ستايش و سپاسى كه ارادهاى استوار به وى بخشد و ستارهء سعادت فراروى او سازد تا از آن پس هركه از طاعت وى سر برتابد بر زمين زبونى افتد و پيشانىاش به خاك ذلت رسد ، « مگر كسى كه ستم كرده و پس از بدى نيكى را جايگزين گردانيده بداند كه من آمرزندهء مهربانم » . « 4 »
ابو بكر خوارزمى در نامهاى چنين آورده است : خداوند پيروزى را بر دوستداران خويش فروفرستاد :
إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ * وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ
« 5 » ،
وَ اللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ
« 6 » و
وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
. « 7 »
فصل [ 27 ] : دربارهء دشمنان و سرافكندگىهاى آنان در پيكارها
ابو القاسم اسكافى « 8 » دربارهء ابو على صاغانى آورده است : آن ملعون چون كسانى كه نزد وى بودند از او بازداشته شدند ، به دژى كه آماده كرده بود پناه برد و به خوارى آنان را كه به
هامش
( 1 ) . ابراهيم / 34 : و اگر نعمت خدا را شماره كنيد نمىتوانيد آن را به شمار درآوريد .
( 2 ) . اشاره به آياتى چند از سورهء بروج - ت .
( 3 ) . اقتباس از آيهء 7 سورهء ابراهيم :لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ- م .
( 4 ) . اقتباس از آيهء 11 سورهء نمل :إِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْناً بَعْدَ سُوءٍ فَإِنِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ- م .
( 5 ) . صافات / 172 و 173 : آنان حتما پيروز خواهند شد و سپاه ما هرآينه غالبآيندگانند .
( 6 ) . بقره / 247 : و خداوند پادشاهى خود را به هركس كه بخواهد مىدهد و خدا گشايشگر داناست .
( 7 ) . انفال / 10 : و پيروزى جز از نزد خدا نيست كه خدا شكستناپذير و حكيم است .
( 8 ) . دربارهء ماجراهاى ميان اسكافى و صاغانى بنگريد به : ارشاد الاريب ، ج 5 ، ص 329 - ت .