ريخته است ، مجروحى كه تنها رمقى از او در تن مانده است ، اسيرى كه سخت به ريسمان بسته است « 1 » ، گرفتارى كه هلاكتش نزديك است و دروغگويى كه « دستان او بريده باد و مرگ بر او باد ، دارايى او و آنچه اندوخت سودش نكرد » . « 2 »
هم او راست : ستايش خدايى را كه گشايندهء گرهها ، دوركنندهء مانعها ، پروردگار پروردگاران و رامكنندهء دشوارىهاست . هر دشوارىاى چون او ارادهاش كند آسان شود :
إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
. « 3 » اوست كه محمّد صلّى اللّه عليه و إله را به بيان روشنگر و نور پرفروغ فرستاد و به ترس و اميد يارى رساند و او را به برترى بخشيدن خواست الهى در دور و نزديك وعده داد و در زمانى كه بىعقيدگان كژراهه رفتند راه او را راه راست گردانيد و دين او را استوار بداشت « تا آن را بر هرچه دين است پيروز گرداند ، هرچند مشركان خوش نداشته باشند » . « 4 »
هم براى تدبير مردمان در هر مكان و زمان و در يكايك دوران كسى را برگزيد كه سينهاش گشاده ، فرمانش روا ، رايش به جا ، عزمش استوار ، نيكىاش فراگير ، حكمش عدالت حتم ، قدرتش سخت و دلاورىاش بسيار است تا يلان و دلاوران را به زير پرچم خويش آورد و بهانه را بگيرد ، دشت و كوه را درنوردد و علف فساد از زمين بركند تا بدى را نه پناهگاهى ماند و نه تكيهگاهى ؛ و تا هيچ روزگارى جز بر اين وضع نباشد كه آيهء گمراهى در آن منسوخ گردد و پرچم هدايت برافراشته شود . چنين خداى حق وعدهاى حق داد و فرمود - و سخن او نيز راست است - كه « بلكه حق را بر باطل فرومىافكنيم . پس آن را درهم مىشكند و بناگاه آن نابود مىگردد » . « 5 »
خداوند را بر اين مىستايم كه در اين زمان و دورههاى پسين يكى از مهتران را فرمانروايى يگانه ساخت كه احكام آيين و چرخش هستى در خدمت اوست و ديدهء هر بيننده در عظمت او خيره مانده است . گشايشى بر آسمان سرزمين او بال گشوده و از اين سو بدان سو مىرود و نشانههاى سربلندى و افتخار بر بلنداى بام او رخ مىنمايد و مىدرخشد ، هرروز قلمروى به قلمروهاى او و سرزمينى به سرزمينهاى او افزوده مىشود . خداوند مقصود فرجامين او را بر
هامش
( 1 ) . اشاره به آيهء 4 سورهء محمّد :فَشُدُّوا الْوَثاقَ- ت .
( 2 ) . اقتباس از آيههاى 2 و 3 سورهء مسد :تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ * ما أَغْنى عَنْهُ مالُهُ وَ ما كَسَبَ- م .
( 3 ) . يس / 82 : چون به چيزى اراده فرمايد كارش اين بس كه گويد : باش ، پس بىدرنگ موجود مىشود .
( 4 ) . اقتباس از آيهء 33 سورهء توبهلِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ- م .
( 5 ) . اقتباس از آيهء 18 سورهء انبياء :بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ- م .