ابو شراعه « 1 » دربارهء انجير گفته است :
يا تين يا سيد الفواكه يا * اطيب ما يجتنى من الشجر
قدمك اللّه فى الكتاب على الز * يتون فى آية من السور « 2 »
عايشه انگور مىخورد كه گدايى نزد وى به دريوزگى آمد . عايشه به او دانهاى انگور داد . كسانى كه در پيرامون او بودند خنديدند . عايشه گفت : در آن ذرههاى بسيار است - و مقصود او اين سخن خداوند بود :
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ .
« 3 »
يكى از فرزانگان گفته است : خردمند خوردن را براى زيستن مىخواهد و نادان زندگى را براى خوردن .
مجاهد دربارهء اين سخن خداوند كه فرموده است :
لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ
« 4 » گويد : مقصود مردى است كه مردى ديگر از كنارش بگذرد و نه از وى پذيرايى كند و نه او را خوراك دهد .
قتاده دربارهء اين سخن خداوند كه فرموده است :
فَلْيَنْظُرْ أَيُّها أَزْكى طَعاماً
« 5 » گويد :
مقصود از « ازكى » همان است كه دربارهاش فرمود :
لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا
« 6 » و آن نيز ماهى است .
ابو قلابه « 7 » دربارهء آيهء
لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
« 8 » گفته است : پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود :
هامش
( 1 ) . نام كامل او احمد بن محمّد بن شراعه است ، شاعرى بصرى و از شاعران حكومت عباسى . در روزگار متوكل مىزيست . مهدى عباسى را ستود ، شعرى نكو مىگفت و نامهها و خطبههايى نكو داشت . دربارهء او بنگريد به :
الاغانى ، ج 21 ، ص 35 و پس از آن ؛ طبقات الشعراء ، ص 375 - ت .
( 2 ) . اى انجير ، اى مهتر همه ميوهها و اى گواراترين چيزى كه از درخت چيده شود .
خداوند در كتاب خويش و در آيهاى از يكى از سورهها تو را بر زيتون برترى داده است .
( 3 ) . زلزله / 7 : هركه هموزن ذرهاى نيكى كند آن را خواهد ديد .
( 4 ) . نساء / 148 : خداوند بانگ برداشتن به بدزبانى را دوست ندارد مگر از كسى كه بر او ستم رفته باشد .
( 5 ) . كهف / 19 : تا ببيند كدام يك از غذاهاى آن پاكيزهتر است .
( 6 ) . نحل / 14 : تا از آن گوشت تازه بخوريد .
( 7 ) . نام كامل او عبد اللّه بن زيد بن عمرو حرمى است ، به قضاوت و فقه آگاهى داشت ، ولى چون از او خواستند مقام قضاوت را عهدهدار شود از بصره به شام گريخت . او از رجال مورد اعتماد حديث بود . بنگريد به : حلية الاولياء ، ج 2 ، ص 282 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، ج 7 ، ص 426 - ت .
( 8 ) . تكاثر / 8 : در آن روز دربارهء نعيم از شما خواهند پرسيد .