در اين هنگام كلثوم دختر يزيد گفت : اين « روزى است كه نهفتههاى درون آشكار شود » « 1 » و روزى است كه « زبان و دست و پايشان بر ضدشان به آنچه انجام مىدادند ، گواهى دهد » . « 2 » با من راست بگوى و كژراههها را واگذار .
چون پوران دختر حسن بن سهل به خانهء مأمون درآمد از هيبت خلافت حيض شد .
پس زمانى كه مأمون با او خلوت كرد و به سوى او دست گشود گفت : اى امير مؤمنان ، « تقدير خداوند فرارسيده است ، در آن شتاب مورزيد » « 3 » . بدينسان مأمون از حال او آگاهى يافت و بيش از پيش مهر او را در دل گرفت . « 4 »
روزى امير به يكى از خدمتگزاران خويش گفت : نيكوترين كنيز را نزد من آور . او به حرمسرا اندر شد تا از كنيزان كسى اختيار كند . پس يكى را پسنديد . به او گفت : خليفهزاده را پاسخ گوى . او نيز چنين كرد . سپس با كنيزى ديگر كه از آن نخست نكوتر بود برخورد كرد . او را نيز با آن نخست همراه ساخت . آنگاه يكى ديگر نيكوتر از او هم بديد . او را به آن دو ديگر ملحق كرد و همه را نزد امير آورد و داستان را با وى در ميان نهاد . امير به كنيزان گفت : هركدام از شما كه آيهاى از كتاب خدا سازگار با آنچه گذشته است بياورد همو همدم من است كه با وى همبستر مىشوم . كنيز نخست گفت : اى امير مؤمنان ،
وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ .
« 5 »
دومى گفت :
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى .
« 6 »
سومى نيز گفت :
وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى .
« 7 »
امير با همين اخير خلوت گزيد و آن دو تن ديگر را نيز گفت : شما را هم وعدهاى است كه تخلف نپذيرد . « 8 »
مؤلف گويد : مردى به دو كنيز برخورد كه يكى دوشيزه بود . به او علاقه يافت ، هرچند
هامش
( 1 ) . اقتباس از آيهء 9 سورهء طارق :يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ- م .
( 2 ) . اشاره است به آيهء 24 سورهء نور :يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ- ت .
( 3 ) . اقتباس از آيهء يكم سورهء نحل :أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ- م .
( 4 ) . اين ماجرا به روايتى ديگر در وفيات الاعيان ( ج 1 ، ص 289 ) نيز آمده است - ت .
( 5 ) . واقعه / 10 و 11 : و سبقتگيرندگان مقدمند . آنانند همان مقرّبان .
( 6 ) . بقره / 238 : بر نمازها و نماز ميانه مواظبت كنيد .
( 7 ) . ضحى / 4 : و قطعا آخرت براى تو از دنيا نيكوتر خواهد بود .
( 8 ) . اشاره است به آيهء 97 سورهء طه :وَ إِنَّ لَكَ مَوْعِداً لَنْ تُخْلَفَهُ- ت .