پيامبر صلّى اللّه عليه و آله همچنين فرموده است : بازرگان راستگو با پيامبران ، صديقان ، شهيدان و صالحان است و اينان نيكو همدمانىاند . « 1 »
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در دورهاى از زندگى خويش رنج تجارت را بر خود هموار كرد ، به سفر رفت و در حضر نيز دادوستد كرد و اين هيچ از منزلت او نكاست . مشركان گفتند : « اين چه پيامبرى است كه غذا مىخورد و در بازارها راه مىرود ؟ چرا فرشتهاى به سوى او نازل نشده است تا همراه وى هشداردهنده باشد ؟ يا گنجى به طرف او افكنده نشده يا باغى ندارد كه از بار و بر آن بخورد ؟ » « 2 » تا از اين رهگذر از دادوستد و حضور در بازار بىنياز باشد . « 3 » امّا خداوند به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چنين وحى فرستاد :
وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَ يَمْشُونَ فِي الْأَسْواقِ
« 4 » . خداوند ، بدينسان از آن خبر داد كه پيامبران نيز بازرگانى و پيشهورى داشتهاند .
عمر بن خطّاب مىگفت : براى من پس از كشته شدن در راه خدا ، هيچ مرگى دوستداشتنىتر از آن نيست كه در حالى بميرم كه بر مركب نشستهام و در زمين سفر مىكنم و از فضل خدا مىجويم .
يكى از پيشينيان گفته است : بازارها سفرههاى خدا در زمين هستند ؛ هركه بر اين
هامش
منابع عمدتا جملهء نخست روايت ديده مىشود و به جاى جملهء دوم جملهء « و ولده من كسبه » آمده است . براى نمونه بنگريد به : صحيح ابن حبان ، ج 10 ، ص 73 و 74 ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج 2 ، ص 53 و 312 ؛ سنن البيهقى الكبرى ، ج 7 ، ص 479 و 480 ؛ سنن ابى داوود ، ج 3 ، ص 288 و 289 ؛ سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 723 ؛ مصنف ابن ابى شيبه ، ج 4 ، ص 516 و ج 7 ، ص 294 ؛ مصنف عبد الرزاق ، ج 9 ، ص 133 ؛ المعجم الاوسط ، ج 4 ، ص 380 - م .
( 1 ) . متنى كه مؤلف آورده اين است : « التاجر الصدوق مع النبيين و الصديقين و الشهداء و الصالحين و حسن اولئك رفيقا » . متن را با تفاوتهايى بنگريد در : المستدرك على الصحيحين ، ج 2 ، ص 7 ؛ سنن الترمذى ، ج 3 ، ص 515 ؛ سنن الدارمى ، ج 2 ، ص 322 ؛ سنن البيهقى الكبرى ، ج 5 ، ص 266 ؛ سنن الدار قطنى ، ج 3 ، ص 7 ؛ مسند عبد بن حميد ، ص 299 ؛ نوادر الاصول ، ج 2 ، ص 85 .
( 2 ) . اقتباس از آيههاى 7 و 8 سورهء فرقان :ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً * أَوْ يُلْقى إِلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ تَكُونُ لَهُ جَنَّةٌ يَأْكُلُ مِنْها- م .
( 3 ) . اشاره به آيهء 12 سورهء هود :فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى إِلَيْكَ وَ ضائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّما أَنْتَ نَذِيرٌ- ت .
( 4 ) . فرقان / 20 : و پيش از تو پيامبران خود را نفرستاديم ، جز اينكه آنان نيز غذا مىخوردند و در بازارها راه مىرفتند .