ابو عبد اللّه خالويه « 1 » نقل كرده و گفته است : دربارهء ابن نفيس از ياران سيف الدوله به من رسيده كه وى حكايتى لطيف نقل كرده و گفته است : در حالىكه سيف الدوله براى پادشاه روم نامه مىنوشت به او گفتم : اى امير ، مىبينم كه پادشاه روم را به طاعت خويش مىخوانى و او را از يك پادشاه فراتر مىبرى ! سيف الدوله خنديد و گفت :
فَلا تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَ اللَّهُ مَعَكُمْ وَ لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ
« 2 » .
فصل [ 20 ] : گونههايى از ستودگىها و خوبىها
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : هركس گرفتارى را دريابد ، خداوند در روز نگرانى بزرگ او را فرياد رسد . « 3 »
روزى فرمود : هركس برخوردار شود و شكر گزارد ، گرفتار شود و صبر كند و ستم بيند و بيامرزد « 4 » . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سپس سكوت گزيد . گفتند : اى پيامبر خدا ، او را چه باشد ؟ فرمود :
أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ
« 5 » .
همو مىفرمود : خداوند همهء ويژگىهاى نيك و خوىهاى ستوده را در اين سخن خويش گرد آورده است :
خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ
« 6 » .
يكى از فرمانروايان به يكى از رعيت خود گفت : به ما فرمودهاند با تو در كار و زندگىات عدالت به كار بنديم . گفت : اى امير ، با خدمتى كه گزاردهام و حرمتى كه دارم اين مرا به چه كار آيد ؟ پرسيد : آيا فراتر از عدالت هم چيزى هست ؟ گفت : آرى ، نيكى كردن ، يعنى
هامش
( 1 ) . ابو عبد اللّه بن خالويه لغوى و نحوى مشهورى است كه با سيف الدوله همنشينى كرد و با متنبى نيز مجالس و گفتوگوهايى داشت . وى به سال 370 ق . درگذشت . بنگريد به : وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 433 - ت .
( 2 ) . محمّد / 35 : پس سستى نورزيد و به آشتى مخوانيد كه شما برتريد و خدا با شماست و از ارزش كارهايتان هرگز نخواهد كاست .
( 3 ) . متن چنين است : « من اغاث مكروبا اغاثه اللّه يوم الفزع الاكبر » . متن را در منابع نيافتم . امّا مضمون به طرق ديگر روايت شده است . بنگريد به : بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 192 و ج 75 ، ص 275 - م .
( 4 ) . متن چنين است : « من اعطى فشكر و ابتلى فصبر و ظلم فاستغفر » . متن را بنگريد در : المعجم الكبير ، ج 7 ، ص 138 - م .
( 5 ) . انعام / 82 : آنان راست ايمنى و آنان راهيافتگانند .
( 6 ) . اعراف / 199 : گذشت پيشه كن و به كار پسنديده فرمان ده و از نادانان رخ برتاب .
متن حديث نيز چنين است : « قد جمع اللّه محاسن الخصال و مكارم الاخلاق فى قوله خذ العفو و أمر بالعرف و اعرض عن الجاهلين » .