و يكتم اسرار سلطانه * و لكن ينمّ بسر الفلك « 1 »
امّا در مورد ابو بكر خوارزمى ، برخى از اين ياد كردهاند كه ثعالبى نزد او دانش آموخته است . « 2 » برخى نيز بدين بسنده كردهاند كه بگويند : ثعالبى در كنار او ادب آموخته و وى يكى از منابع اصلى اطلاعات او بوده است . « 3 »
بارى ، ثعالبى در نيشابور با امير ابو نصر احمد بن على ميكالى پيوند برقرار كرد و اين پيوند درهاى عظمت و تعالى را به تمامى بر روى ثعالبى گشود ؛ چه ، از رهگذر اين پيوند توانست از كتابخانه بزرگ امير ابو الفضل عبيد اللّه ميكالى ، يكى از فرزندان امير ياد شده ، بهره جويد و در آنجا فضايى مناسب و اهتمامى درخور بيابد و بتواند در سايهسار آن دست به نوآورى بزند و آثارى جاويدان به گنجينهء كتابهاى عربى بيفزايد و روايتها ، اشعار و نكتههايى ماندگار در دل اين كتابها جاودانه سازد . « 4 » ثعالبى با اظهار خوشايندى و تحسين رسائل ميكالى و با ارج نهادن به آثار ادبى او از اين رسائل اقتباس فراوان كرده و تمثيل فراوان جسته است « 5 » . ثعالبى در كتاب يتيمة الدهر خويش پارههايى از شعر و نثر ميكالى را تضمين كرده ، در ثمار القلوب هم از او ياد كرده و اشعار او را مثل آورده « 6 » و بيش از پنج اثر خود را به او اهدا كرده است :
- فضل من اسمه الفضل ؛ « 7 »
- برد الاكباد فى الاعداد . وى اين كتاب را براى ابو الفضل و در هنگامى نوشته كه او و برادرش ابو ابراهيم از منصب خود كنار رفته و سپس در سال 421 ق . با وساطت يكى از قاضيان ديگربار به حكمرانى نخست خويش بازگردانده شده بود « 8 » .
- فقه اللغة و سر العربية ؛ « 9 »
هامش
( 1 ) . ما را دوستى است آگاه به دانش نجوم كه از زبان فرشته سخن مىگويد .
اسرار پادشاه خويش را پنهان مىدارد ، ليك رازهاى فلك را سخنچينى مىكند .
( 2 ) . بنگريد به : يتيمة الدهر ، ج 2 ، ص 242 - ت .
( 3 ) . بنگريد به : « ملاحظات عن سيرة الثعالبى - مصادر الثعالبى » ، مجلة المجمع العلمى العراقى ، بغداد ، 1981 م .
شماره 14 ، دورهء 32 - ت .
( 4 ) . بنگريد به : يتيمة الدهر ، ج 3 ، ص 240 - ت .
( 5 ) . بنگريد به : يتيمة الدهر ، ج 4 ، شرح حال ميكالى - ت .
( 6 ) . بنگريد به : ثمار القلوب ، ص 3 ؛ سحر البلاغة ؛ فقه اللغة ؛ تتمة اليتيمة ، ج 1 ، ص 89 - ت .
( 7 ) . بنگريد به : يتيمة الدهر ، ج 4 ، ص 433 - ت .
( 8 ) . بنگريد به : « ملاحظات عن سيرة الثعالبى » ، ص 315 - ت .
( 9 ) . بنگريد به : فقه اللغة ، مقدمه ، ص 29 - ت .