نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
« 1 » ،
اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ
« 2 » ؛
إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفْرَ وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ
« 3 » و
بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ
. « 4 »
چون پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آن اندازه شب زندهدار ايستاد كه پاهايش ورم كرد ، گفتند : اى پيامبر خدا ، مگر نه آن است كه خدا گناهان گذشته و آيندهء تو را آمرزيده است ؟ « 5 » فرمود : پس آيا بندهء سپاسگزارى نباشم ؟
محمود وراق گفته است : « 6 »
فلو كان يستغنى عن الشكر ماجد * لعزة نفس او علو مكان
لما امر اللّه العباد بشكره * فقال اشكرونى « 7 » ايها الثقلان « 8 »
فصل [ 4 ] : متعلق به ابو على بصير
خداوند فرمود : حكايت برتر از آن اوست « 9 » ، همو در حالىكه از بندگان بىنياز است آنان را آفريد تا بديشان نيكى كند ، ايشان را نعمت دهد و بر آنان تفضل كند . هم از باب گرامى
هامش
( 1 ) . نحل / 114 : و نعمت خدا را اگر كه تنها او را مىپرستيد شكر گزاريد .
( 2 ) . لقمان / 14 : شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت همه به سوى من است .
( 3 ) . زمر / 7 : اگر كفر ورزيد ، خدا از شما سخت بىنياز است و براى بندگانش كفران را خوشنمىدارد و اگر سپاس داريد آن را براى شما مىپسندد .
( 4 ) . زمر / 66 : بلكه خدا را بپرست و از سپاسگزاران باش .
( 5 ) . اشاره به آيهء 2 سورهء فتح :لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ- م .
( 6 ) . ابيات را بنگريد در : ديوان وراق ، ص 125 ؛ الفاضل ، ص 95 ؛ الاعجاز و الايجاز ، ص 540 ؛ نثر النظم و حل العقد ، ص 55 ؛ احسن ما سمعت ، ص 19 .
در منبع اخير بيت دوم چنين روايت شده است :لما امر اللّه الحكيم بشكره * فقال اشكروا لى ايها الثقلانمصراع دوم در ادب الدنيا و الدين ( ص 160 ) نيز روايت شده است . در كتاب معجم الادباء ( ج 17 ، ص 29 ) اين دو بيت به كلثوم عتابى نسبت داده شده است - ت .
( 7 ) . اشاره به آيهء 152 سورهء بقره :فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ- م .
( 8 ) . اگر ستايشگرى به سبب عزت نفس يا بلندى جايگاه از شكرگزارى بىنياز مىشد ،
خداوند بندگان خويش را به سپاسگزارى او فرمان نمىداد و نمىگفت : اى جنيان و اى انسانها مرا سپاس بگزاريد .
( 9 ) . اشاره به آيهء 27 سورهء روم :وَ لَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلى- م .