باب هفتم ادب ، عقل ، حكمت و اندرز نيكو
فصل [ 1 ] : در فضيلت عقل « 1 »
خداوند در و الا داشتن جايگاه عقل فرموده است :
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
« 2 » .
باز فرموده است :
لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ
« 3 » .
هم فرموده است :
وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ
« 4 » .
سعيد بن مسيب « 5 » دربارهء آيه
وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ
« 6 » گفته : مقصود برخورداران از عقل است .
هامش
( 1 ) . در متن عربى اين بند در باب ششم آمده است ، در حالىكه به عقيده مترجم و چنانكه مقدمه مؤلف گواهى مىدهد اين بند بايد در باب هفتم جاى گيرد - م .
( 2 ) . بقره / 164 : راستى كه در آفرينش آسمانها و زمين و در پى يكديگر آمدن شب و روز و كشتىهايى كه در دريا روانند با آنچه به مردم سود مىرساند و همچنين آبى كه خدا از آسمان فروفرستاده و با آن زمين را پس از مردنش زنده گردانيده و در آن هرگونه جنبندهاى پراكنده كرده و نيز در گردانيدن بادها و ابرى كه ميان آسمان و زمين آرميده است ، براى گروهى كه مىانديشند واقعا نشانههايى گويا وجود دارد .
( 3 ) . ص / 29 : تا دربارهء آيات آن بينديشند و خردمندان پند گيرند .
( 4 ) . بقره / 269 : و جز خردمندان كسى پند نمىگيرد .
( 5 ) . نام كامل او سعيد بن مسيب بن حزن بن ابى وهب و كنيه او نيز ابو محمّد است . به سال 92 و به روايتى 93 ق .
درگذشت . بنگريد به : الطبقات ، 244 - ت .
( 6 ) . طلاق / 2 : و دو تن مرد عادل را از ميان خود گواه گيريد .