هرچند عمر نوح عليه السّلام كند . خداوند فرموده است :
وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ
« 1 » .
يكى از ايشان گفته است : هركس چيزى از دانش خود را بسيار داند يا گمان برد كه دانش را پايانى است به دانش كمفروشى كرده است ؛ چرا كه خداوند مىفرمايد :
وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا
« 2 » .
فصل [ 3 ] : حكمتهايى دربارهء دانش
پيشينيان گفتهاند : هركه چيزى نداند با آن دشمنى كند . « 3 »
در قرآن نيز آمده است :
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ
« 4 » و
وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ
« 5 » .
عربها گويند : به تحسين آنچه نمىدانى سخن مران . « 6 »
در قرآن نيز آمده است :
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ
« 7 » .
شاعر گفته است :
تمام العمى طول السكوت و انما * شفاء العمى يوما سؤالك من يدرى « 8 »
در قرآن كريم هم آمده است :
فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
« 9 » .
عامه گويند : هيچ ظلمتى نيست مگر اينكه فراتر از آن نيز هست . « 10 »
هامش
( 1 ) . يوسف / 76 : و فوق هر صاحب دانشى دانشورى است .
( 2 ) . اسراء / 85 : و به شما از دانش جز اندكى داده نشده است .
( 3 ) . من جهل شيئا عاداه .
( 4 ) . اسراء / 36 : و چيزى را كه بدان علم ندارى دنبال مكن .
( 5 ) . احقاف / 11 : و چون بدان هدايت نيافتهاند بهزودى خواهند گفت اين دروغى كهنه است .
( 6 ) . لا تهرف بما لا تعرف .
( 7 ) . اسراء / 36 .
( 8 ) . كورى كامل آن است كه پيوسته سكوت گزينى ، امّا درمان اين كورى پرسش از كسى است كه مىداند .
( 9 ) . انبياء / 7 : اگر نمىدانيد از پژوهندگان كتابهاى آسمانى بپرسيد .
( 10 ) . عبارتى كه مؤلف آورده اين است : « ما من ظلمة الا وفوقها طامة » . امّا آنچه در منابع عربى ديده مىشود اين عبارت است : « ما من طامة الا وفوقها طامة » . بنگريد به : لسان العرب ، ج 12 ، ص 370 ؛ النهاية ، ج 3 ، ص 139 ؛ الصحاح ، ج 5 ، ص 1976 ؛ مختار الصحاح ، ص 210 ؛ تاج العروس ، ج 8 ، ص 381 - م .