جامهاش نيز برگ بوتهء كدو بوده است . « 1 »
گفت : در همين روز يوسف عليه السّلام زاده شده است . گفت : و برادرانش با او چه نيكى كردند تا اينكه زندان و غربتى طولانى يافت ! گفت : در اين روز خداوند به ابراهيم عليه السّلام وحى فرستاده است . گفت : آن آتش بزرگى كه براى او برافروختند چقدر سرد بود ، تا اينكه خدا او را از آن رهاند ! « 2 » گفت : در همين روز پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله بر احزاب پيروزى يافت . گفت : آرى ، ولى در همينباره آمده است كه فرمود :
وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا * هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَدِيداً
« 3 » .
يوسف بن ابى ساج « 4 » در زندان مقتدر گفته است :
و لست بهيّاب المنية اذ اتت * و لكننى رهن التأسف و الاسى
و انى لارجو ان اؤوب مسلما * كما سلم الرحمن فى اللج يونسا « 5 »
فصل [ 10 ] : دربارهء عيسى عليه السّلام
چون مستعين به حكومت رسيد عيسى بن فرخنشاه « 6 » به ابو على بصير فرمود تا دربارهء مستعين قصيدهاى بگويد و در آن او را به بيعت ستاندن براى پسر خود عباس برانگيزد . او نيز
هامش
( 1 ) . اشاره به آيههاى 142 تا 146 سورهء صافات :فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ * فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ * لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ * فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ * وَ أَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ- ت .
( 2 ) . در متن الاقتباس در اين جا افتادگى وجود داشته و محقق متن عربى اين افتادگى را از متن ثمار القلوب ( ص 512 ) كامل كرده و ترجمه نيز بر همين پايه انجام گرفته است - م .
( 3 ) . احزاب / 10 و 11 : و آنگاه كه چشمها خيره شد و جانها به گلوگاهها رسيد و به خدا گمانهايى نابهجا مىبرديد . آنجا بود كه مؤمنان در آزمايش قرار گرفتند و سخت تكان خوردند .
( 4 ) . او از فرماندهان بزرگ دولت عباسى بود . مقتدر به سال 304 ق . فرمان حكومت نواحى شرق را به او داد و به سال 315 ق . نيز كشته شد . بنگريد به : ابن اثير ، الكامل ، حوادث سال 315 ق . - ت .
( 5 ) . من از مرگ آنگاه كه برسد هيچ بيم ندارم ، امّا همدم اندوه و تأسفم .
اميدوارم به سلامت [ از اين زندان ] بازگردم ، آنسان كه خداوند مهربان يونس را در گرداب دريا سالم بداشت .
( 6 ) . نام او در تاريخ طبرى عيسى بن فرخنشاه و در مروج الذهب ( ص 70 ) عيسى بن فرخنشاء آمده است . او همان كسى است كه مستعين خليفه عباسى پس از كشتن اوتامش و بر كنار كردن فضل بن مروان وى را بر ديوان خراج گماشت - ت .