از مادّهء غير مهموز ( ب ر ى ) كلمه « بريّة » دو بار در آيههاى بينه / 6 و 7 به كار رفته است :
« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ الْمُشْرِكِينَ فِي نارِ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها أُولئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ * إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ »
« كسانى از اهل كتاب كه كافر شدند و نيز مشركان ، در آتش دوزخند و همواره در آن خواهند بود . اينان بدترين آفريدگانند . كسانى كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته كردند ، آنان بهترين آفريدگانند » .
در آيات كتاب الهى ، همين مادّه در غير معنى خلق و آفرينش ، در دلالت بر برائت ، بيزارى جستن و تبرئه كردن به كار رفته است .
تفسير « بارى » به « خالق » مىتواند تفسيرى نزديك به نظر آيد اگر نه آن كه در آيهء حشر كلمات « الخالق البارى المصور » در كنار يكديگر قرار گرفتهاند ، و علاوه بر اين در قرآن كريم فعل خلقت در بيش از يكصد و شصت مورد به خداوند اسناد داده شده و در كنار آن عبارتهاى « خلق اللّه » ، « خلق الرحمن » ، « خالق كل شىء » ، « هل من خالق غير اللّه » ، « ان ربك هو الخلاق العليم » و « بلى و هو الخلّاق العليم » آمده است . پس آيا تفاوتى در دلالت ميان خالق و بارى وجود دارد ؟
راغب مىگويد : « بارى » اختصاصى در مقام صفت خداوند آمده است .
البتّه وى دليل چنين اختصاصا را ذكر نمىكند .
در القاموس آمده است : « برأ اللّه الخلق » يعنى آنان را خلق كرد .
در همين كتاب آمده : « براء » نخستين شب يا نخستين روز ماه يا آخرين شب و يا آخرين روز است .
اگر القاموس در بيان معنى « براء » تنها به اوّلين روز يا شب ماه بسنده كرده بود مىتوانستيم بگوييم « بارى » به مفهوم آن است كه او خلق را آغاز مىكند و سپس آن را ديگر بار ، چنان كه براى نخستين بار خلق كرده ، باز مىآورد . زمخشرى عبارت « الخالق البارىء » را در آيهء سورهء حشر تفسير كرده مىگويد : خالق يعنى آن كه آنچه را ايجاد مىنمايد تقدير مىكند و به اندازه مىآفريند و « بارىء » يعنى آن كه اشياء را به اشكال مختلف از يكديگر متمايز مىسازد .
ابو حيّان نيز در البحر المحيط اين كلمه را به همين گونه تفسير كرده است .
اما ابن اثير وجهى ديگر براى تمايز ميان خالق و بارىء بيان مىدارد :
يكى از اسماء اللّه « البارىء » است و آن به معنى كسى است كه خلق را بدون آن كه بر اساس الگويى و نمونهاى باشد مىآفريند . اين واژه نوعى اختصاص به آفرينش