ابن اثير اين نزديكى مادّه « عمه » به « عمى » را مورد توجه قرار داده ، در حديث على [ عليه السلام ] « فاين تذهبون بل كيف تعمهون » مىگويد : « عمه » در بصيرت همانند « عمى » در ديدن به چشم است و اين مضمون در حديث تكرار شده است . ] « 196 »
181 - بارئكم :
نافع از اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « إلى بارئكم » .
ابن عباس گفت : « الى خالقكم » ( به سوى خالق خود ) ؛ و آنگاه به بيتى از تبّع استشهاد كرد :
شهدت على أحمد أنّه * رسول من اللّه بارئ النّسم
يعنى : بر احمد [ صلّى اللّه عليه و آله ] گواهى مىدهم كه فرستادهاى از جانب خداوند آفريدگار همهء خلايق است .
[ اين كلمه در آيهء بقره / 54 آمده است :
« وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بارِئِكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ »
. يعنى : و آن هنگام را كه موسى به قوم خود گفت : اى قوم شما با معبود گرفتن گوساله بر خويش ستم را نديد . پس به درگاه آفريدگارتان توبه كنيد و خود را بكشيد كه چنين كارى نزد آفريدگارتان براى شما بهتر است . پس خداوند بر شما توبه نمود كه او توّاب و رحيم است .
از همين مادّه در قرآن كريم آمده است :
- « البارى » به عنوان يكى از اسماء اللّه در آيه حشر / 24 ؛
« هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى »
« اوست خداوند آفريدگار آفرينندهء صورت بخش كه او را نامهاى نكو است » .
- فعل مضارع در آيهء حديد / 22 :
« ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ »
« نه مصيبتى در زمين به شما رسد و نه مصيبتى در جانهايتان ، مگر پيش از اينكه آن را بيافرينيم در كتابى نوشته است و چنين چيزى بر خداوند آسان است » .
هامش
( 196 ) ر ك : النهايه .