آنچه به عنوان بهاى يوسف ستانده شده در آمده و « شروه » اين معنا را رسانده است كه او را به بهايى اندك فروختند .
در دو آيهء ذيل نيز مادّهء « شرى » به معنى « باع » آمده است :
بقره / 207 :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ »
« كسانى از مردم هستند كه جان خويش را در راه به دست آوردن خشنودى خداوند مىفروشند » ؛ نساء / 74 :
« فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ »
« پس بايد كسانى كه زندگى دنيا را به آخرت مىفروشند در راه خدا نبرد كنند » .
در اين آيه نيز حرف باء بر آنچه در مقابل دادن زندگى دنيا ستانده مىشود در آمده و به « يشرون » معنى « يبيعون » داده است .
وجه استعمال شراء در معنى بيع نيز تلازم و تبادلى است كه در هر معامله ميان اين دو وجود دارد و هر يك از دو طرف جايگزين طرف ديگر است .
راغب اين مضمون را شرح داده ، مىگويد :
شراء و بيع ملازم يكديگر هستند ؛ چه ، مشترى ثمن را مىپردازد و مثمّن را مىگيرد و فروشنده مثمّن را مىدهد و ثمن آن را مىگيرد . اين در فرضى است كه خريد و فروش و مبادله ميان ثمن با پول و كالا باشد . اما چنانچه طرفين مبادله دو كالا باشند صحيح است كه هر يك از دو طرف معامله خريدار يا فروشنده محسوب شوند و از اين جهت است كه دو واژهء بيع و شراء به جاى يكديگر استعمال مىشوند . « شريت » بيشتر در معنى « بعت » ( فروختم ) ؛ و « ابتعت » بيشتر در معنى « اشتريت » ( خريدم ) به كار مىرود . « 125 »
در حديث زبير است كه به فرزندش عبد الله گفت : « و اللّه لا أشرى عملى بشىء و للدّنيا اهون علّى من منحة » ؛ ابن اثير مىگويد : « لا أشرى به معنى لا أبيع است و گفته مىشود « شرى » ، به معنى « باع » ( فروخت ) .
ما با استقرا در كاربردهاى « شراء » و « اشتراء » در قرآن كريم مشاهده مىكنيم كه در بيان قرآنى واژهء « شرى » - چنان كه به خوبى از سياق آيات چهارگانه مشتمل بر اين كلمه يعنى بقره / 102 و 207 ، يوسف / 21 و نساء / 73 بر مىآيد - در معنى « باع » ( فروخت ) استعمال شده است ، در حالى كه مادّهء « اشترى » در قرآن تنها به معنى « ابتاع » ( خريد ) به كار رفته و اين امر در تمامى موارد كاربرد اين كلمه ، در صيغههاى فعل ماضى ( ده بار ) و در صيغههاى فعل
هامش
( 125 ) ر ك : المفردات .