غمگين مىسازد ) ( يوسف / 13 ) . غالبا نيز « حزن » براى بيان حالتى روانى براى شخص حزين به كار مىرود كه غير او در اين حالت با او مشاركتى ندارند .
« وَ ابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِنَ الْحُزْنِ »
« دو چشم او از اندوه سفيد شد » ( يوسف / 84 ) ؛
« قالَ إِنَّما أَشْكُوا بَثِّي وَ حُزْنِي إِلَى اللَّهِ »
« گفت شكايت اندوه و درماندگيم را تنها به درگاه خداوند مىبرم » ( يوسف / 86 ) ؛
« تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلَّا يَجِدُوا ما يُنْفِقُونَ »
« پشت كردند ، در حالى كه اشك از ديدگانشان سرازير بود ، از اين اندوه كه خرج راه ندارند » ( توبه / 92 ) . ]
73 - يصدفون :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « يصدفون » . « 72 »
ابن عباس گفت : « يعرضون عن الحق » ( از حق اعراض مىكنند ) ؛ و شاهد آن نيز شعر ابو سفيان است :
عجبت لحكم اللّه فينا و قد بدا * له صدفنا عن كل حقّ منزّل
يعنى : از حكم خداوند دربارهء ما تعجب كردم ، در حالى كه پيش از اين آنچه از ما ظهور يافته ، تنها روى برگرداندن از هر حقى بود كه از جانب او نازل مىشد .
[ اين كلمه در آيههاى انعام / 46 و 157 آمده است :
« انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآياتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ »
؛
« فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآياتِ اللَّهِ وَ صَدَفَ عَنْها ، سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آياتِنا سُوءَ الْعَذابِ بِما كانُوا يَصْدِفُونَ »
.
به ترتيب يعنى :
- ببين چگونه آيات را به تفصيل براى آنان روشن مىسازيم ، و سپس آنان روى بر مىتابند ؛ - پس چه كسى ستمكارتر است از آن كه آيات خداوند را تكذيب كرد و از آنها روى برتافت . ما آنان را كه از آياتمان روى بر مىتافتند به سبب آن روى برتافتن به عذابى سخت كيفر دهيم .
هامش
( 72 ) در نسخه چاپى الاتقان عبارت محرّف « يصدفوك » آمده است .